די יסודות’דיגע חילוקים צווישן די רעכטע און לינקע פּארטייען.

שבת אחים

אלטגעזעסענער קרעמלער
וועטעראן
זיך איינגעשריבן
יולי 3, 2024
מעסעדזשעס
318
רעאקציע ראטע
976
פונקטן
123
אין די שנירל וויל איך ארויסברענגן די די יסודות’דיגע חילוקים צווישן די רעכטע און לינקע פּארטייען, וואס איך האב באמערעקט נאך אסאך יאהרן פון שמוסען און זיך טענה׳ן מיט די היימישע חרדישע ציבור אז א גרויסע טייל פון אונזער היימישער עולם פארשטייען נישט בכלל די פונדאמענטאלע אונטערשיידן צווישן רעכטע און לינקע, רעפובליקאנער און דעמאקראטן, און אויף וואספארא פּרינציפּטן און יסודות ס׳איז געבויעט געווארן די אידעאלן, פּאַליטיקס, און פובליק פּאַלסיס פון ביידע לאגערן.

די אינטערשייד אין קורצן:
קאנסערוועטיוון ווילן אָנהאלטן די אמאליגע טראַדיציאנעלע לעבענס שטייגער און די ליבעראלן שטיצן מעהר די מאדערענע וועלטס לעבענס שטייגער.


אויב ס׳וואלט געוועהן איין וואָרט וואס זאל פונקטליך שילדערן און אויסמאלן די צוויי פּארטייען, און אַ גערעכטע יושר׳דיגע גענעראליזאציע פון די פילאסאָפישע וואָרצלען פון קאָנסערוואטיזם קעגן ליבעראליזם, איז עס “אמאל” קעגן “היינט” - “אמאליגע צייטן” קעגן “היינטיגע צייטן.”

באוואוסטע פּאַראַפראַזן גענוצט אין פאליטישע קאמענטארן וועגן די אונטערשיידן צווישן רעכטע און לינקע אידעאלאגיע:

The left wants to build the future; the right”
“wants to protect the past
“די לינקע וויל בויען די צוקונפט; די רעכטע וויל באשיצן די פארגאנגענהייט."

“The left writes the next chapter, the right defends the last one.”
"די לינקע שרייבן דעם נעקסטן קאפיטל, די רעכטע פארטיידיגן דעם לעצטן."

די דעפיניציעס פון די רעכטע און לינקע באַוועגונגען:

קאָנסערוואַטיזם -
דאס ווארט “קאנסערוואטיוו” שטאמט פונעם לאטיינישן ווארט “קאנסערווארע”, וואס מיינט “צו באווארענען”, “צו האַלטן” אדער “צו פּרעזערווירן”.

קאָנסערוואטיוון פרובירן אָנצוהאַלטן און פּרעזערווען די לעבנסשטייגער און די אידעאָלאָגיעס פון דער פארגאנגענהייט. און זיי קאַנצעטרירן אויף טראַדיציאנעלע און פאמיליע וועליוס, סאציאלע נאָרמעס און די קולטור און לעבנסשטייגער פון אמאל, און זיי וועלן אין רוב פעלער זיך אפּזאגן צו אדאפּטירן נייע פּאַלסיס און איידיעס וואס זיי זעהן עס אלץ ראדיקאל און נישט אויסגעהאלטן לויט זייערע אמאליגע קריסטליכע וועליוס און נאָרמעס.

ליבעראליזם - דאס ווארט “ליבעראליזם” שטאמט פונעם לאטיינישן ווארט “ליבער” וואס מיינט “פריי” דער טערמין האט אריגינעל באצייכנט פרייהייט - ספעציעל “אינדיווידועלע פרייהייט” - און די פאליטישע פילאסאפיע וואס שעצט פרייהייטן, אינדיווידועלע רעכטן, און באגרענעצטע רעגירונגס-מאכט און גאווערמענט רעגיולאציעס (די שפעטעריגע ליבעראלן האבן געטויטש זייער אידאלאגיעס בנוגע “גאווערמענט רעגיולעישאונס” ווי מיר וועלן שרייבן שפעטער)

ליבעראליזם האט ארויסגעשפּראָצט אין די 17טן–18טן יארהונדערט אין אייראפע מיט די אויפקום און די פאַרשפּרייטונג פון די נייע “אויפגעקלערטע באַוועגונג” - “די ענלייטעמענט”. ווען טראַכטער׳ס ,פילאָסאָפן און שרײבער, האָבן אנגעהויבן צו באַטאָנהן און שרייבן וועגן נייע איידיעס פון פרייהייט און ספעציעל “אינדיווידועלע פרייהייטן” ווי “פרידאָם אָף ספּיטש”, “פרידאָם אָף רעליגיע”, “פרי מאַרקעטס”,
“דעמאקראטיע” און “מענטשען רעכטן”.

פארשטייט זיך אז די באדייט פון “ליבעראליזם” האט זיך כסדר עוואַלווד און געטויטש מיט די יאהרן אבער אלעס איז געוועהן אין די ריכטונג פון איינטוישן די אלטע איידיעס מיט מעהר נייערע איידיעס און פּרינציפּטן לטובת “אינדיווידועלע פרייהייטן” און “מענטשען רעכטן”.

די היסטאריע פון די רעכטע און לינקע באַוועגונגען.

קאָנסערוואַטיזם:
די געבורט פון קאָנסערוואַטיזם איז דירעקט פארבינדען מיט די “פראנצויזישע רעוואלוציע” (1789-1799) וואס האט געבוזשעוועט דאן אין פראנקרייך אלץ א רעזולטאַט פון אַ קאָמבינאַציע פון סאָציאַלע, פּאָליטישע און עקאָנאָמישע פאקטארן וואָס דער “אַנסען רעזשים” (“אַלטער רעזשים”) האט נישט געקענט געהריג קאנטראלירן.

דער הויפּט ציל פון דער פראַנצויזישער רעוואלוציע איז געווען איבערצוקערן און אָפּשאַפן די אַלטע סיסטעם פון א אַבסאָלוטער מאָנאַרכיע און קעניגרייך און עס פארטוישן מיט אַ געזעלשאַפט באַזירט אויף פרייהייט, אינדיווידועלע רעכטן, גלייכקייט, יושר און ברודערשאפט - א דעמאקראטישע סעקולערע רעגירונג וואס איז אינספּירירט און געבויעט אויף די אידעאַלן פון די מערב-אייראפעאישע ענלייטענמענט (השכלה).

די פראנצויזישע רעוואלוציע איז געווען גאר כאַאָטיש און האט גורם געוועהן צו מאסיווע סאציאלע און פאליטישע טעראר, אומרוהען און געוואלטאטן, פון פארשידענע אנדערע גרופעס. רעליגיעזע אינסטיטוציעס און קירכעס זענען אטאקירט געווארן און די גלחים זענען פארטריבן אדער אומגעברענגט געווארן, א ציווילע-מלחמה האט אויסגעבראכן, מאסן הונגער האט געהערשט אין די גאנצע לאנד, צענדליגער טויזענטער זענען אומגעקומען און הינגעריכטעט געווארן. ֶווי אויך האט די רעוואלוציע גורם געוועהן א מלחמה צווישן פראנקרייך און אנדערע אייראפעאישע מאכטן ווי עסטרייך, בריטאניע און פּרייסן וואס האבן מורא געהאט פון דער פארשפרייטונג פון די פראנצויזישע רעוואלוציאנערע געדאנקען אין זייערע לענדער.

און כאטש וואס די רעוואלוציע האט געברענגט צו די צוזאמענפאל פון א טיראנישע מאָנאַרכיע און האט איבערגעגעבן די מאכט פאר די מענטשען האט אבער דאך די אלע איבערקערענישן און מהומות גורם געוועהן אז אסאך טראכטערס האבן זיך קעגענגעשטעלט צו די רעוואלוציאנערע געדאנקען, און דעריבער איז קאנסערוואטיזם געבוירן געווארן, אלץ א רעאקציע פון די שנעלע ראדיקאלע ענדערונגען פון דער פראנצויזישער רעוואלוציע.

איינער פון די וואס האבן זיך פעסט קעגנגעשטעלט צו די נייע אידעאלאגיעס איז געוועהן די בריטישער שטאטסמאן און פילאסאף עדמונד בורק (1729-1797) וואס ווערט באַטראַכט ווי דער פאטער פון מאָדערענע-קאָנסערוואַטיזם, ער האט געשריבן א באוואוסטער בוך "רעפלעקציעס איבער דער רעוואלוציע אין פראנקרייך" וואָס ווערט אָפט באַטראַכט ווי דער גרינדונג טעקסט פון מאָדערנעם קאָנסערוואַטיזם. בורק האט געטענהט אז רעוואלוציעס און שנעלע ענדערונגען אין געזעלשאפטן איז א קריטישע סכנה פאר די מענטשהייט און פאר סאסייעטי, און ס׳קען צוברענגען צו מהומות און מלחמה. אנשטאט דעם האט ער פארגעשלאגן א בעסערע צוגאַנג וואס וועט באשטיין פון שטייטליכע ביסלעכווייזע רעפארמען, צוזאמען מיט אינסטיטוציעס, רעליגיע און אויטאָריטעט וואס ער האט געהאלטן אז ס׳איז קריטיש נייטיג פאר די וואוילזיין און פאר די יסוד פון א א געזונטער געזעלשאפט- די גרונט-פּריניציפּטן מיט אפאר קליינע ענדערונגען זענען טאקע פארבליבן די בעסיק יסודות פון קאָנסערוואַטיזם ביזן היינטיגען טאג.


ליבעראליזם:
די היסטאריע פון ליבעראליזם איז טיף פארבינדן מיט דער אנטוויקלונג פון די מאדערנעם מערב וועלט און זייערע פאליטישע געדאנקן וואס איז צושטאנד געקומען אלץ א תוצאה און א ענטפער צו א צוריקגעשטאנענע סיסטעם פון ברוטאַלע מאָנאַרכיעס און רעליגיעזע אויטאריטאריזם וואס האט געהערשט און געוועלטיגט מיט שטייפקייט פאר טויזענטער יאהרן וואו אייראפע, זייערע בירגער און זייערע עקאנאמיעס וואס זענען דאמינירט געווארן ביי מאָנאַרכיעס, רעליגיעזע אויטאריטעטן, פּריצים און קעניגען - וואס האבן געלעבט אין רייכטום און שוואוילטאג בשעת די המון עם האט האט געלעבט אין גרויס ארימקייט און האבן געהאט זייער ווייניג רעכטן.

די ענגלישע פילאסאף דזשאן לאַק איז געוועהן איינער פון די פּראמינענט פילאסאפן אין די תקופה פון די ענלייטעמענט און ווערט פארעכענט פאר איינער פון די גרינדערס פון דעמאקראטיע און ליבעראליזם, אין זיין בוך “צוויי טראַקטאַטן פון רעגירונג” (1689) האט ער אַרגומענטירט אז אלע מענטשען האבן “נאטירליכע רעכטן” וואס ער רופט life, liberty, and property . דעריבער קען מען נישט ארויפצווינגען קיין מאכט אויף די מענטשען מיט רעליגיע אדער טראַדיציע, און אז רעגירונגען קען טאקע נאר באקומען זייער מאַכט מיט דער צושטימונג פון די רעגירטע, דעריבער איז די לעגיטימיטעט און אויטאָריטעט פון רעגירונגען נאר אויב די מענטשען האבן באשטימט איר צו געבן די מאַכט.

און די מענטשען האבן נאטירליכע רעכטן צולעבן אין פרייהייט און האבן א רעכטן צו אייגענע פּראפּערטי.

און טאמער די גאווערמענט טוט פארלעצן די פרייהייטן פון די מענטשען האט די המון עם א רעכט צו רעוואָלטירן - דאס איז די הויפּט יסודות פון דעמאקראטיע וואס האט באיינפלוסט אזעלעכע דענקער ווי דזשאן לאק און שפּעטעריגע רעוואָלוציעס ווי “די אַמעריקאַנער-רעוואָלוציע” און אזעלעכע טראכטערס ווי בענדזשעמין פרענקלין, טאמאס דזשעפערסאן און דער יו. עס. דעקלאַראַציע פון אינדעפּענדענס.

אין די קומענדיגע ארטיקל וועל איך שרייבן:
די עוואַלוומענטס און טוישונגען פון די פּאַליסיס, פּרינציפּטן און געזעצען אין ביידע פּארטייען אין די אמעריקאנער היסטאריע עד היום הזה, און וויאזוי די פּאליסיס פון ביידע פּארטייען האט זיך אויסגעשפּילט און וואספארא עפעקט ס׳האט געהאט אויף די אמעריקאנער בירגער.
 
לעצט רעדאגירט:
איך בין אלס מסביר פאר א חסיד, קאנסערוואטיוון זענען חת"ם סופר'ס crew כת און די ליבעראלן זענען נאפאליאן און משה מענדלסאון'ס

Michael Malice זאגט

"קאנסערוואטיזם איז פראגרעסעוויזם נאר וואס דרייווט די ספיד לימיט"

עס איז אביסל קאנטראווערסיאל, ווייל עס גייט אריין אין די horseshoe theory אז ביידע עקסטרעם'ס טרעפן זיך און עס גייט נישט א גלייכע ליין ווי א שטריק וואס יעדער ציט צו זיך נאר ווי א פערד'ס שיך. אבער וואס איך נעם ארויס פון זיין ווערטל איז, אז עס איז נישט דא קיין קאנסערוואטיוו, ביי מיר איז נישט דא קיין צוויי סארטן אמת, איינער איז פול אף שיט און די אנדערע וועליד און גערעכט, 80-90 פראצענט פון די צייט זענען די ליבעראלן די גערעכטע, נאר וואס זאל מען טוהן אז אמעריקע איז כמעט די איינציגסטע לאנד ווי מ'קען האבן א dual ריאליטי פון וואס עי בי סי זאגט און וואס טאקער קארלסאן זאגט און יעדער לעבט זיך אין זיין "אמת" עס איז דאך אבער נישט דא אזא זאך... עס קענען זיין אז נישט יעדער פארציילט אלעס, אבער צוויי פאקטן איז איינס פון זיי נישט קיין פאקט...

בפרט ווען מ'רעדט פאליטיק ווי אלעס שווערט זיך אז זייער זייט זאגט דיר אלעס וואס דו דארפסט וויסן אזוי צו האלטן... און יעדער שרייט פונקט, אז די אנדערע זענען ראדיקאל נאצי ראסיסט און אפגעפארן און האבן אונז פיינט... און יעדער שיסט צוריק דעם אנדערן'ס פייל... דאס מיינט אז איינער איז אלעמאל ראנג... זיי ביידע שרייען דאך די זעלבע זאך! כולו שלי! און זאגן די אנדערע זייט זענען ליגענערס און גלייב זיי נישט... די רעכטע נוצן דאך אלע אונזערע טאלקינג פוינטס נאר ארומגעדרייט! און זיי נעמען אונזערע טענות און שיסן עס צוריק, אין אנדערע ווערט זיי לערנען זיך פון אונז וויאזוי צו טענה'ן קעגן! עס איז געווענליך די זעלבע זאך נאר ארומגעטוישט צו זייער בייעס....

חוץ פון דעם זענען קאנסערוואטיוו'ס סתם אזוי ראנג ווייל קאנסערוואטיזם איז ממש אן אנריעליסטיק אידילאגיע, פרעג די חת"ם סופר צו ווען מ'קען זעהן היינט פאקטן אויף טשעט דזשיפיטי איבער זאכן וואס ער האט זיך געדארפט מוטשענען פאר צען יאר צו שרייבן, אדער צו פארן מיט א קאר מיט א טאטש סקרין ווי אפילו די עיר קאנדישן צינדט מען שוין אן מיט א סווייפ אויף א סקרין צו ער האלט נאך פון נישט משנה זיין... איך וויל הערן וואס ער האלט
 
זי איז הונדערט פראצענט גערעכט, אמעריקע איז די רייכעסטע לאנד אין היסטאריע פון לענדער, און מיט דעם אלעמען זענען רוב מענטשען נישט זוכה צולעבן אין פּראספּערטי, און רוב מענטשען מוטשענען זיך צוקענען ענדיגן די חודש, אמעריקע קוקט אויס ווי א דריטע וועלט לאנד ספעציעל אין די דערפלעך, אינדערויסן פון די שטעט.

איך דיסאַגרי אבער מיט איר אז ביידע פּארטייען זענען אייניג שולדיג אין דעם. די דעמאקראטן זענען טאקע אויך שולדיג פארן נעמען שוחד פון ביליאנערן, אבער מיט דעם אלעמען די דעמאקראטן וואוטען געווענטליך לטובת די מענטשען, און די רעפובליקאנער וואוטן געווענטליך מיט די רייכע - קעגן די אינטרעסט פון זייער אייגענע מענטשען, זיי זאגן זיי טאקע צו אז זיי וועלן זיי לאזן האבן זייערע גאנס, און זיי גייען אינטערברעגן געיס און לגב״ט (כאילו דאס איז די גרויסע פראבלעם אין אמעריקע…) אבער די רעפובליקאנער קעירן ניטאמאל פאר די ווויאלזיין פון זייערע אייגענע מענטשען, אפילו יעצט ווען אלע פארמערס שרייען אז זיי וועלן נישט קענען אנגיין ווייטער אז מ׳ווארפט ארויס די אימיגראנטן און אלע זייערע ארבייטארער אויף וואס זיי פארלאזן זיך, מיט דעם אלעמען קעירן נישט די רעפובליקאנער פאר זיי. די רעפובליקאנער פארטיי האט די לעצטע פּאר יאהר פרובירט איבער 110 מאל אראפצוווארפן בערך 25 מיליאן מענטשען פון מעדיקעיד, בשעת ממש יעדע ציוויליזרטע לאנד אויף די וועלט גיבט דאס פאר אלע זייערע בירגער! ממילא קען איך נישט זאגן אז ביידע פארטייען זענען אייניג שולדיג אין די קריזיס.

View: https://youtu.be/0nBbBnFUG14
 
די היסטאריע פון טערריפס אין אמעריקע, און וואספארא חרבן ס׳האט אנגעזייעט יעדער מאל די רעפובליקאנער האבן עס פרובירט. א שטייגער ווי די רעפובליקאנער פרעזידענט האָווער וואס האט געסיינט די Smoot-Hawley Tariff Act אין די דרייסיגער יאהרן, וואס האט שטארק צוגעהאלפן און צוגעברענגט צו די עקאנמישע קראך און די depression.

אזויווי איך האב שוין געשריבן די ערשטע מאל ווען ער איז געלויפן איך האב נישט קיין ספק אז אויב טראמפ וועט זיין אויפן בענקל פאר אפאר יאהר אז ער וועט באנקראטירן אמעריקע עקאנאמיש און מאראליש, אזויווי ער האט געטוהן מיט רוב פון זיינע ביזנעסעס במשך די יאהרן.

מאראליש האט ער ענק שוין באנקראטירט, נעקסט קומט ער פאר ענקער בערזעל. אזוי ארבעט א קרימינאל און א דיקטעטאר, ער גייט דא מאכן אמעריקע פאר א דריטע וועלט לאנד, ענדליך צו רוסלאנד. אונז גייען אלע ליידען און די עליטע ווי טראמפ און זיינע חברים גייען געוועלטיגן אויף אלעס און אונז אויפעסען לעבעדיגערהייט… פונקט ווי פוטין טוט אין רוסלאנד מיט זיינע מענטשען. ער האט נאכמאל איבערגעזאגט לעצטענס אז ער פלאנט צולויפן פאר דריטע טערמין פארענט פון די דיקטעטאר פון אזשבארזאן, און ווי די דיקטעטאר האט מיטגעשטימט מיט אים אז ס׳איז זייער א גוטער פלאן…!!!

שטיצט אים ווייטער, און איר וועט געוואר ווערן וואס ווארט אייך אָפּ. ער איז ניטאמאל א יאהר אין פאוער, ווארטס נאר ווארטס, וואס דא גייט קומען.

View: https://youtu.be/103rD_KJNz4
 
די היינטיגע חסידים זענען שטארק קאענסערוועטיוו. זינט טראמפ איז ארויף אויף די פאליטישע ארענע. אבער אמאל איז עס בכלל נישט געוועהן אזוי, רוב אידן סיי די פרומע סיי די פרייע זענען געוועהן אסאך מעהר גענויגט צו לינקס ווי צו רעכטס.

פארוואס טאקע ס׳האט זיך אזוי שטארק געטוישט, איז א גוטע קשיא, און סאיז דא פארשידנע תירוצים אויף דעם, איך בין נאכנישט געקומען צו קיין שום מסקנא פארוואס. לכאורה ווייל די היימישע ציבור איז שטארק קאנסערוועטיוו. און הגם די היימישע אידן באקומען גארנישט פון וואוטן פאר רעפובליקאנער, און רוב פון זיי זענען שטארק געוואנדען אויף גאווערמענט פראגראמען צו ענדיגן די חודש און צוקענען אפפעדערן העלטקעיר פאר אזעלכע גרויסע משפחות. און טראץ וואס די היימישע ציבור זענען נישט אריינגעטוהן אין קיין גאנס, און די דעמאקראטן זענען באמת די מענטשען וואס פייטן פאר זייער וויואלזיין און פאר זייערע רעכטן, מיט דעם אלעמען האלטן זיי אז די דעמאקראטן זענען ערגער ווי דער שטן אליינס… פונקטליך פארוואס קענען זיי נאכנישט לייגן די פינגער אויף עפעס ממשות׳דיג, אבער געווענטליך האט עס עפעס צוטוהן מיט טראנסגענדערס אדער וועגן נענסי פּעלאסי און הילערי קלינטאן עסען בעביס פאר פרישטיג…

אקעי, לאמיר זאגן שבת אחים איז א אויסגעשפראכנער לינקער, ליבעראלער מענטש און ער איז ממש א מסית ומדיח. און אים טאָר מען חס ושלום נישט אויסהערן

אבער טאמער וועט איר גייען צו א יעדעם איינעם מיט א ״דעת תורה״ וועט ער אייך גלייך זאגן אז מ׳טאר נישט שטיצן די דעמאקראטן ווייל זיי שטיצן תועבה!!!

ריכטיג?

איך האב דא געשריבן אין קרעמעל אפאר וואכן צוריק אז ע״פ הלכה און ע״פ תורה דארף מען היטן אויף די ענווייערמענט. (איך האב דעמאלטס נישט געהאט קיין צייט צו ענדיגן די מעשה)

טאמער וועט איר פרעגן זינט ווען האט שבת אחים א דעת תורה און א רעכט צו פּסקנען? וועל איך אייך זאגן אז איך האב טאקע נישט קיין דעת תורה און איך בין טאקע ווייט פון א פוסק. און איך האב טאקע קיינמאל נישט געקלעימט אז איך קען עפעס אזוי גוט הלכות צו קענען פסקנען נאר איך האב דאס אליינס געהערט פון א גרויסע חסידישע רבי, איינע פון די גרעסטע תלמידי חכמים און אדמורים אין די היינטיגע דור.

די מעשה גייט אזוי:

איבער צוואנציג יאהר צוריק האב איך געוואוינט אין בארא פארק, און איך האב מיך געדרייט אין וויזניצער ביהמ״ד אויף די 53׳סטע גאס. אנטעקגן איבער די ביהמ״ד האט געוואוינט הגה״צ רבי שרגא האגער זצ״ל די קאסובער רבי, ער איז נאכמאל דעמאלטס נישט געוועהן קיין גרויסע רבי, ער איז געוועהן די דיין פון וויזניץ, און ער פלעגט זיך דארט דרייען ביינאכט. איך האב געהאט א חברותא און ביידע פון אונז זענען געוועהן דעמאלטס נאנט צו אים. און איינמאל א דאנערשטיג נאכט האב איך געשמוסט מיט אים, און איך האב אים געפרעגט פאר א דזשאוק צי די דיין זוכט א נייע חברותא ווייל מיין חברותא האלט נישט ביים לערנען? און ער האט געענטפערט גלייך, אדרבה! סאיז פונקט געליגן דארט א אור החיים הק׳ אויפן טיש און ער האט עס געפענט און ער האט אנגעהויבן צולערנען מיט מיר אור החיים הק׳. איך האב פארגעסן דערפון, נעקסטע וואך האט ער מיך גערופן אויפן טעלפאן דאנערשטיג נאכמיטאג און ער האט געפרעגט צי איך וויל לערנען מיט אים אור החיים הק׳ היינט ביינאכט נאך מעריב? און איך האב אים געענטפערט אז איך וועל אי״ה דארט זיין און איך וועל אויך רופן מיין חברותא.

נאך מעריב האב איך מיך אראפגעזעצט מיט מיין חברותא און ער האט פארגעלערענט אוה״ח הק׳ אויף די פרשה. און ווען מ׳האט געענדיגט די שיעור איז א אינגערמאן צוגעקומען און געפרעגט די קאסובער רבי צי דעס איז א נייע שיעור וואס די רבי גייט געבן יעדע וואך? האט ער געזאגט אז ער לערענט מיט מיר, און טאמער איינער וויל זיך צוזעצן צום שיעור דארפן זיי מיך פרעגן. און אזוי האבן זיך צוגעזעצט מעהר און מעהר אידן צו די שיעור יעדע וואך, און ער האט יעדעם געזאגט אז זיי מוזן מיך פרעגן, פארוואס פונקטליך ווייס איך נישט. פארוואס זאל מיר אָנגיין אז אנדערע אידן זעצן זיך צו צום שיעור? די גאנצע זאך האט זיך בכלל אנגעהויבן ווייל איך האב פשוט געמאכט א וויץ מיט אים, און ס׳האט אויסגעקוקט ווי ער שפילט מיט, מיט די דזשאוק.

נאכן שיעור פלעגט ער בלייבן דארט נאך א שטיקעל צייט, אסאך מאל האבן אים אינגעלייט געפרעגט געוויסע קשיות אויף די שיעור אדער אנדערע זאכן. און אסאך מאל האט ער געדארפט גייען צו עפעס א חתונה פלעג איך אים אלץ אפפערן צו דרייווען. און אזוי בין איך געווארן מעהר און מעהר זייער נאנט צו אים. און איך האב אנגעהויבן צו שמועסן מיט אים אין פארשידנע ערליי ענינים. און אסאך מאל אפילו וועגן וועלטליכע זאכן און וועגן די נייעס.

אין 2001 האט דזשאָרדזש דאבליו בוש געוואונען די פרעזידענטשאפט און די רעפובליקאנער האבן געוואונען קאנטראל אויף די קאנגרעס און די סענאט איז געוועהן צוטיילט פונקטליך 50-50, אבער די רעפובליקאנער האבן באקומען די רוב ווייל לויט די געזעץ, אויב די סענאט איז צוטיילט אויף 50-50 באקומט די ווייס-פרעזידענט די 51׳סטע וואוט. אלזא האבן די רעפובליקאנער באקומען קאנטראל אויף די סענאט אויך און זיי האבן געהאט קאנטראל איבער אלעס (אזויווי היינטיגע טעג ליידער…) יענע נאכט נאך די עלעקשאן האב איך געדרייוועט די קאסובער רבי צו א חתונה און אויפן וועג האב איך אים פארציילט די נייעס. און נאכן אויסהערן אלעס איז ער שטיל געבליבן פאר אביסל, און נאכדעם רופט ער זיך אָן, אז ער האלט אז טאמער די פרעזידענט איז א רעפובליקאנער דארף די סענאט און קאנגרעס ווערן געפירט דורך די דעמאקראטן, און טאמער סאיז פארקערט אז די פרעזידענט איז א דעמאקראט דארפן ביידע הייזער באלאנגען פאר די רעפובליקאנער.

איך האב אים גלייך געפרעגט פארוואס האלט די רבי אזוי? האט ער געזאגט, ״ווייל אזוי איז דא א באלאנס צווישן ביידע, און אמעריקע דארפן האבן ביידע״

האב איך אים געפרעגט וואס מיינט די רבי צוזאגן אז אמעריקע דארף ביידע? האט ער געזאגט אז ״ביידע פארטייען האבן גוטע איידיעס, אבער אויב איין פארטיי וועט געוועלטיגן איבער אלעס וועלן זיי איבערציען צו סאך די שטריק צו יענע זייט און זיי וועלן גייען צו ווייט, משא״כ אויב סאיז צוטיילט אין צווייען און ביידע פארטייען האבן אייניגע כוחות וועט די לאנד זיין באַלאַנסירט״

האב איך אים געפרעגט למשל וואספארא איידיעס און פאליסיס פון די דעמאקראטן האלט די רבי אז ס׳איז וויכטיג?

האט ער זיך אנגערופן ״סאיז דא גוטע זאכן אויף ביידע זייטן אבער די דעמאקראטן זענען דא אויסצוקלארן די לופט וואס איז זייער וויכטיג פאר די וועלט, ווי אויך זענען זיי דא צוהעלפן די ארימע מיט די פראגראמען״

און איך האב מיך געגעבן א רוף אָן מיט וואונדער ״די רבי גלייבט אין גלאבעל וואָרמינג?״


און ער האט זיך אנגערופן:

״זיכער! איך געדענק נאך ווען איך בין געוועהן א קינד וואספארא קאלטע ווינטערס סאיז געוועהן קעגן היינטיגע צייטן וואס די ווינטערס ווערן יעדע יאר ווארימער און ווארימער״

און איך האב אים געפרעגט וואס האלט די רבי אז מ׳דארף טוהן?

האט ער געזאגט:

״סאיז דא אסאך זאכן וואס מ׳קען טוהן, און מ׳איז מחויב דאס צוטוהן ע״פ תורה און הלכה, אבער דאס איז איינמאל זיכער אז די רעכטע מאכן א גרויסע טעות מיטן זיך אויסלאכן פון אזא גרויסע סכנה וואס קען באטרעפן די וועלט״!!!


הגם סאיז דא געוויסע זאכן וואס איך בין נישט געוועהן איינשטימיג מיט קאסובער רבי׳ן זצ״ל און איך האב געוויסע קשיות און טענות אויף אים. אבער קיין איינע פון מיינע טענות אויף אים איז נישט וועגן תורה אדער הלכה נאר אויף געוויסע זאכן וואס ער האט געטוהן בן אדם לחברו וואס איך פארשטיי נאכנישט. אבער דאס איז אמאל זיכער אז ער איז געוועהן איינע פון די גרעסטע תלמידי חכמים און מתמידים פון אלע חסידישע רביס זינט די צייטן פון די בעש״ט. ער האט געהאט הוראה אויף ד׳ חלקי שו״ע פון הרב וואזנער און אנדערע פוסקים ווען ער איז געוועהן קוים דרייסיג יאהר אלט. און א דעת תורה האט ער געהאט!

און דא האט איר פון וואו איך האב גענומען אז מן התורה איז מען מחויב צו האלטן די ענווייערמענט ריין, און מ׳דארף טוהן געוויסע שריט דערוועגן.

אויב גלייבט איר מיר נישט, קענט איר זיך נאכפרעגן, ער האט די זעלבע זאך געזאגט יאהרן שפעטער, ברבים אין אינטערוויו מיט איינע פון די היימישע מאגאזינען (אדער די עמי, בינה, משפחה, איך געדענק נישט פונקטליך וועלכע) ער האט ביי יענע אינטערוויו געזאגט קלאר אז ער גלייבט אין גלאובעל ווארמינג און אז מ׳דארף היטן אויף די ענווייערמענט!
 
לעצט רעדאגירט:
Back
Top