מיר אלע קענען די מעשה פון די מרגלים, אבער אויב מיר גראבן אריין א ביסל טיפער, עפנט זיך אויף א נייע עקספיריענס וואס טוישט אינגאנצן אונזער פערספעקטיוו אויף לעבן, אויף ארץ ישראל, און אויף די באציונג צווישן אונזער אינערליכע נשמה און די גשמיות'דיגע וועלט ארום אונז. עס איז א געדאנק וואס מ'דארף שפירן מיט יעדן פיבער פון די אייגענע בלוט. לאמיר אריינדייוון.
ווען מען לערנט איבער די מרגלים, טרעפן מען א זאך וואס מאכט בעצם נישט קיין סענס. משה רבינו שיקט ארויס די עליטע פון כלל ישראל —
"כֻּלָּם אֲנָשִׁים רָאשֵׁי בְנֵי יִשְׂרָאֵל הֵמָּה". דאס זענען געווען ריזן אין רוחניות. אבער ווען זיי קומען צוריק, פאסירט עפעס שרעקליך. אנשטאט צו רעדן פאזיטיוו אויף ארץ ישראל, זענען זיי מוציא דיבה און דערקלערן א מלחמה קעגן דעם לאנד:
"וַיּוֹצִיאוּ דִּבַּת הָאָרֶץ אֲשֶׁר תָּרוּ אֹתָהּ אֶל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל". דאס האט אפגעקאסט פאר א גאנצן דור אז זיי האבן מער קיינמאל נישט געקענט אריבערגיין דעם ירדן.
ווען די תורה און די נביאים לייגן אראפ זייער חטא, נוצן זיי גאר אינטערעסאנטע לשונות. דער פראבלעם ווערט נישט אנגערופן סתם א 'מורא' פאר די ריזן, נאר א
פגם אינעם נפש'דיגן קשר צו ארץ ישראל.
די מרגלים ווערן אנגערופן:
"מוֹצִאֵי דִבַּת הָאָרֶץ רָעָה" (זיי האבן געזוכט חסרונות אינעם עצם לאנד).
ווען כלב און יהושע פראבירן ראטעווען די סיטואציע, הייבן זיי אן מיטן פארטיידיגן דאס לאנד זעלבסט:
"טוֹבָה הָאָרֶץ מְאֹד מְאֹד".
דוד המלך אין תהילים (קו, כד) מאכט דאס נאך שארפער:
"וַיִּמְאֲסוּ בְּאֶרֶץ חֶמְדָּה" — זיי האבן ממש
פארמיאוסט די ערד. זיי האבן געהאט אן אינערליכן עקל צו דעם קאנצעפט וואס הייסט ארץ ישראל.
פארוואס זאל מען האבן געפילן צו שטיקער זאמד?
דא שטעלט זיך די ריזיגע קשיא: וואס עפעס ווערט בכלל פארלאנגט פון אונז צו האבן א 'קשר', אן אימאושענעל קשר, צו א לאנד? ארץ ישראל, ווען מ'קוקט עס אן טרוקן, איז א דומם — א געוויסע טעריטאריע פון ערד און בערג. וואס איז פשט פון דעם פסיכאלאגישן און נפש'דיגן יחס וואס מיר מוזן האבן כלפי פראסטע רגבי אדמה?
עס ווערט נאך סאך מער ווילד ווען מיר זעען א נבואה אין ישעיהו (סב, ה) אויף אחרית הימים. דער נביא נוצט א לשון וואס לאזט זיך נישט גלייבן: ער גלייכט צו ארץ ישראל צו א כלה, צו א פרוי אונטער די חופה!
וואס איז דאס פאר א השוואה? פונקט ווי מיר פארשטייען אז א פרוי איז א לעבעדיגע, נשמה און מען קען איר נישט באהאנדלען ווי א "חפץ דומם" (א שטיק ערד), אזוי אויך איז אינגאנצן אומפארשטענדליך דאס פארקערטע: וויאזוי און פארוואס מאכט דער נביא פון א 'חפץ דומם' (ארץ ישראל) א 'פרוי'?
'חברון' - דער סוד פון די טענצער צווישן רוחניות און גשמיות
צו כאפן דעם אינערליכן סוד, מוזן מען נאכגיין כלב בן יפונה, דער מענטש וואס האט געכאפט די 'מעטריקס' און זיך נישט געלאזט נארן.
די פסוקים באשרייבן די ראוט פון די מרגלים (במדבר יג, כב):
"וַיַּעֲלוּ וַיָּתֻרוּ אֶת הָאָרֶץ מִמִּדְבַּר צִן עַד רְחֹב לְבֹא חֲמָת". און דאן — בום! דער נעקסטער פסוק טוישט זיך מיטאמאל פון א לשון רבים צו א לשון יחיד:
"וַיַּעֲלוּ בַנֶּגֶב וַיָּבֹא עַד חֶבְרוֹן" ("זיי" זענען ארויף אינעם נגב, און "ער" איז אנגעקומען ביז חברון).
חז"ל (סוטה לד, ב) :
כלב האט דא עפעס געזוכט. פארוואס פונקט אין חברון? ווייל אין די הייליגע קברי האבות ליגט דער קאוד, דער ריכטיגער אנטווארט צום סוד פון ארץ ישראל.
ווען שרה אמנו איז נפטרה געווארן אין חברון, קומט אברהם אהין איר צו באוויינען (בראשית כג, ב):
"וַתָּמׇת שָׂרָה בְּקִרְיַת אַרְבַּע הִוא חֶבְרוֹן בְּאֶרֶץ כְּנָעַן וַיָּבֹא אַבְרָהָם לִסְפֹּד לְשָׂרָה וְלִבְכֹּתָהּ". דער הייליגער זוהר הקדוש (מדרש הנעלם) זאגט דא אן אבסאלוט טיפע פילאסאפישע סוד:
אברהם איז די ארכיטיפ פון די 'נשמה' (העכערע רוחניות), און שרה רעפרעזענטירט דעם 'גוף' (גשמיות, די רעאליטעט). אין חברון שפילט זיך אפ א קאסמישע דראמע: די נשמה קוקט אויפן גוף, און אנשטאט עס אוועקצומאכן אלס עפעס 'פראסט', באגרייפט די נשמה דעם יוקר פונעם גוף ביז זי קלאגט און וויינט דערויף מיט געגועים!
פארוואס חברון? ווייל חברון לייגט אראפ גשמיות אין די מערסטע גראבע, אומבאארבעטע וועג. די גמרא (כתובות קיב, א) זאגט :
"ואין לך טרשים בכל ארץ ישראל יותר מחברון" (עס איז נישטא נאך אזא שטאט פול מיט שווערע פראסטע שטיינער ווי חברון). ס'איז א שטאט פון קבורה, א שטאט פון ערד. און פונקט אהין קומט די נשמה (אברהם) אין זיך השתוקק'ן צום גוף (שרה).
אין חברון אנטפלעקט זיך די סוד, אז די עכטע רוחניות לעכצט נאך גשמיות עס מברר צו זיין!
דער עקזיסטענציאלער פחד פון א נשמה אָן א גוף
פארוואס זאל די הימלישע נשמה אזוי מייקר זיין א שטיק פלייש? טראכטס טיף אריין אינעם באגריף פון אן עקזיסטענץ. די נשמה ווייסט, אז ווי לאנג זי איז ביי זיך אויבן אין די העכערע ספערן, איז זי טאקע הייליג, אבער זי איז "נעלם" (באהאלטן). זי האט נישט קיין שום מציאות דא למטה, זי קען גארנישט אויפטון, זי איז בלויז פאטענציאל.
מיר רופן דעם טיטל
"חיים" (לעבן) נאר ווען צוויי אפאזיטס קומען זיך צוזאם:
- א גוף אָן א נשמה איז א טויטער קערפער (בשר).
- א נשמה אָן א גוף איז בלויז א מופשט'דיגע ענערגיע, אן עקזיסטענץ אָן אן אויסדרוק.
- אבער דער פריקשאן, דער חיבור ווען די נשמה גייט אריין און ווערט מלובש אינעם גוף — דאס איז דער סוד פון 'חיים'! דאס איז עכטע סאבסטענס.
צוליב דעם איז די נשמה פול מיט א משוגע'נעם חשק אריינצוקומען אינעם גוף. דוד המלך שרייבט עס אין תהילים ארויס קליפ און קלאר:
"וַיֶּמֶס כָּעָשׁ חֲמוּדוֹ". רש"י טייטשט דארט ממש די זעלבע געדאנק:
"'חמודו' - בשרו שהוא חמדתו". דער גוף הייסט 'חמוד' ווייל די נשמה חומד'ט און גלוסט אים צו באהעפטן און צו עקספיריענסן דורך אים די מציאות פון לעבן!
דער באגריף פון מאן און פרוי אין פסיכאלאגיע פון יהדות
דער זוהר וואס מיר האבן געברענגט, לערנט אונז א יסוד. דער עכטער משל אויפן חיבור פון נשמה און גוף, איז די אינערליכע דינאמיק צווישן אן איש און אן אשה.
אמת, סיי דער מאן און סיי די פרוי זענען באשאפן מיט א אייגענע נשמה און גוף, אבער פסיכאלאגיש און נאטורליך:
- דער מאן רעפרעזענטירט די ענערגיע פון די 'נשמה'. זיין כח ההולדה איז עפעס וואס ווערט כסדר באנייט מאין ליש (א מופשט'דיגע כח).
- די פרוי רעפרעזענטירט די ענערגיע פון די 'גוף'. איר טבע פון באשאפן לעבן איז א מציאות קבועה (א סטאבילע, דירעקטע פיזישע רעאליטעט איר גאנצע לעבן).
דער מאגנעטישער צוציאונגסקראפט צווישן איש ואשה קומט פונעם עצם רצון צו "באשאפן לעבן" — דאס הייסט צו נעמען די מופשט'דיגע ענערגיע פון די נשמה (מאן) און עס אראפברענגען אין די רעאליסטישע און קבועה'דיגע סטאביליטעט פונעם גוף (פרוי). נאר אזוי ווערט א נייע לעבן!
די דינאמיק צווישן כלל ישראל און ארץ ישראל
עם ישראל איז די נשמה. ארץ ישראל איז דער גוף.
אויב מיר האבן א פיזישע לאנד, אבער ס'איז ליידיג פון עם ישראל, איז עס סתם שטיינער. עס האט נישט קיין חיים, ס'איז טויט.: אויב האסטו
עם ישראל, מיט די הייליגע תורה און א קשר צום קב"ה — אבער דאס אלעס בלייבט פלאטערן אין די לופטן, עס האט נישט קיין פיזישן מקום, אן
ארץ וואו דער אור זאל זיך באזעצן... דעמאלטס בלייבט דאס גאנצע אידישקייט 'נעלם' און 'מופשט'! מיר מוזן האבן דאס לאנד (דעם גוף), ווייל די התרכזות פון אידן אין ארץ ישראל נעמט אונזער אלעמאל-שוועבנדע קדושה און פארוואנדלט עס אין א ריכטיגע, פראקטישע פאקט! דאס איז אידישקייט אין עקשען!
דאס איז וואס די נביא ישעיהו האט אונז געוואלט פילן מאכן:
"כִּי יִבְעַל בָּחוּר בְּתוּלָה יִבְעָלוּךְ בָּנָיִךְ". דער קשר פון א איד צום באדן פון ארץ ישראל מוז זיין מיט א געשמאק און א תשוקה, ממש ווי א חתן צו זיין כלה. ווייל דאס איז דאס פלאץ וואו אונזער גייסט (נשמה) טרעפט ענדליך איר רעאליטעט (גוף), עס מאכט פונעם אור הנעלם א מציאות ממשית.
דער אינערליכער טעות פון די מרגלים
וואס איז געווען די עיקר פראבלעם פון די מרגלים? פארוואס האבן זיי אזוי שטארק געציטערט? זייער חטא איז געווען:
וַיִּמְאֲסוּ בְּאֶרֶץ חֶמְדָּה.
זיי זענען געווען הויכע, רוחניות'דיגע אידן וואס האבן ליב געהאט די "ענני הכבוד", דעם "מן" און דעם אידעאליסטישן מדבר. זיי האבן געהאט א פחד אראפצוקומען אין די גשמיות'דיגע רעאליטעט פון ארץ ישראל צו מוזן בויען אן עקאנאמיע און פירן א לאנד מיט אונזער אמונה. זיי האבן געוואלט בלייבן
א נשמה אָן א גוף! צו שוועבן אין מדבר מיט א מופשט'דיגע ליכטיגקייט. זיי האבן גע'פסל'ט די השתוקקות פון די רוחניות זיך צו איינזעצן אין די גשמיות.
אבער דער העלד פון די פרשה,
כלב בן יפונה, איז אפגעפארן קיין חברון — דאס ארט וואס האלט דעם סוד פון אברהם און שרה (דעם חיבור פון נשמה און גוף). דארט האט ער געשפירט די טיפע טייערקייט וואס אונזערע אבות האבן געהאט צו די פשוט'ע ערד, צו די טרשים, צום גשמיות, ווייל נאר דורך דעם איז מען מתקן די וועלט. מיט די דאזיגע השגה איז ער צוריקגעקומען, זיך געשטעלט קעגן אלעמען, און געשריגן פון די טיפענישן פון זיין הארץ:
"טוֹבָה הָאָרֶץ מְאֹד מְאֹד!"
