עקאנאמישע דיסקוסיעס

@אלפא שטעלט אראפ אן הנחה אז ער איז אן עם הארץ אין עקאנאמיע. עפעס נמרוד מיט חרוסת זאגט ער דארט. אויך ווארפט ער אריין מקוה עפעס, עס זעהט אויס ווי ער גייט אריין אין א סוגיא וואס איז בכלל נישט פאר איהם פארשטנדבאר, ממש ווי זיין משל נמרוד חרוסת סטייל. אבער דאן קומט איר לומדישע שאלות אין די טיפסטע חלקים פון עקאנאמיע. הוא ראיה @מר שושני וואס קען עקאנאמיע און האט פיינט ווען די אלץ-ווייסער אין מקוה רעדן איבער עקאנאמיע אריינפלעכטינדיג שטיות והבל. אין צו די @אלפא שאלות ביינעמט ער זיך מיט אן אנשטעקיקע ערנסקייט צו אדרעסירן די פראגעס ממש ווי א פראפעסיאנאלער עקאנאמיקס פראפעסאר.

אבער דא אין די קלאס רום זענען אויך דא מאנכע וואס הייבן נישט אן פארשטיין, נישט די קשיא'ס, און אוואדאי נישט די תירוצים. די קאעד קורס איז טאקע זייער קלאר און זייער פיין אבער רוב ריבו ליינער כאפן נישט דעם קורס, צו ווייל די אטענשאן ספעם דערהייבט נישט מער ווי איין מינוט אריין אינעם קליפ, אדער גאר די קאנצעפט פון עקאנאמיע איז נאך נישט געמסברט געווארן פאר אונזער אינטעליגענץ. ע''כ האט דער קוקער דעם קליפ פארלירט דעם טשעין. מען רעדט דא לענין, וויאזוי ווילסטו אז די פוסטע זאלן עס אפי' אינטערסירן.

ע''כ וועל איך מיט ממש איינצעלע ע ווערטער פרובירן צו שטעלן די הנחת אבן הפינה פון עקאנאמיקס אינפארמאציע. דאן קען מען אריין גיין טיפער, און טיפער.

איז, נאך די הקדמה, די אינפארמאציע נאך אינטערסאנט ?

המשך יבוא. די אויגן מאכן זיך מיר צו אליינס אן עלעקטריק.
 
לעצט רעדאגירט:
צוויי פראגעס אין ליכט פון די טאריף סאמעטוכע און מארקעט קראך.

1. ווען סטאק מארקעטס קראכן - רעדענדיג יעצט פון טריליאנען, איז עס 'עכטע געלט' וואס ווערט פארלוירן? איז עס עכטע געלט וואס מענטשן האבן אינוועסטירט וואס איז געגאנגען שלאפן? וואו איז עס געגאנגען (אויב יא)? איינער האט דאך לכאו' פארדינט די געלט פון די אנדערע זייט? ווער? און פארוואס ווערט דאס נישט גערעכנט אלס א קאונטער באלאנס צום פארלוסט?
אדער איז עס פשוט אז געוויסע פראדזשעקשאנס זענען געגאנגען שלאפן, מיינענדיג, אז די שאצונג איבער די עתיד האט זיך גענידערט, וואס אין דעם פאל מוז קיינער נישט האבן 'פארלוירן' קיין עכטע געלט, ס'איז נאר אז חלומות וואס מענטשן האבן געהאט (איבער זייער סטאקס אדער איבער 'די מארקעט'), האט זיך געלייגט שלאפן?!

דאס גייט שוין לכאו' אריין אין די טיפערע שמועס וואס א סטאק איז בכלל? וויאזוי עס ווערט באשאפן? אינוועסטירט איינער אין איר באשאף? וויאזוי ארבייטן טראנזאקציעס דערויף? ארבייט עס אייביג נאר מיט פארלוסט און פארדינסט, אדער איז דא א געוויסע מאס אימעדזשינעישאן פארמישט אין די טראנזאקציעס?!
(וואס האט ברייטערע אפקלאנגען איבער וויאזוי די מאדערנע עקאנאמיע ארבייט בכלל,צו אלעס איז 'עכט' - אזוי עכט ווי ברויט און לעיבאר, אדער איז אסאך דערפון לופטיגע וועליו?!)


2. טראמפ איז פארנומען מיט די 'טרעיד דעפיציט' צווישן אמעריקע מיט אנדערע לענדער, ד.מ. אז אמעריקע קויפט איין מער ווי זי פארקויפט צוריק (וואס ער רופט אן אז זיי 'טאריפן' אמעריקע).
איך בין נייגעריג (אלס אן אמעטשור אין עקאנאמיע), מאכן לענדער נאר געלט פון פארקויפן זאכן אויף ארויס - עקספארט? אויב יא, וויאזוי האט טאקע אמעריקע די געלט איינצוקויפן מער ווי זיי פארקויפן? און אויב נישט, מיינט דאס אז אינערליכע מארקעטס זענען סופישענט צו דזשענערעיטן מער געלט ווי עס גייט ארויס? קען זיך א לאנד בכלל שפייזן נאר פון 'אייגענע געלט'? איז עס נישט אביסל ווי זיך שפייזן פון די אייגענע אפפאל?
אין אנדערע ווערטער, אמעריקע איז טאקע זייער רייך אז זיי קענען איינקויפן פון איבעראל, זיי האבן גענוג געלט צו קאנסומען מער ווי אנדערע לענדער - און מער ווי יענע לענדער קענען צוריק קויפן פון אמעריקע אליין. וויאזוי אבער האבן אמעריקאנער געלט אויב טאקע באקומען זיי עס נישט פון אינדרויסן?
 
לעצט רעדאגירט:
צוויי פראגעס אין ליכט פון די טאריף סאמעטוכע און מארקעט קראך.

1. ווען סטאק מארקעטס קראכן - רעדענדיג יעצט פון טריליאנען, איז עס 'עכטע געלט' וואס ווערט פארלוירן?
אויב נעמט מען ארויס די געלט, יא. אויב נישט איז עס סתם א נאמבער וואס האט זיך געריקט.
אגב די מארקעט איז נישט געפאלן, עס האט זיך קערעקטעד, עס איז איז געוועהן צודרייט אווערוועליוד די לעצטע פאר יאר, עס איז געוועהן א ווארטענדע באמבע, די טאריף איז נאר געוועהן די טריגער.
איז עס עכטע געלט וואס מענטשן האבן אינוועסטירט וואס איז געגאנגען שלאפן?
אויב האט מען ממש אינוועסטירט ביים היי, און מען נעמט עס ממש ארויס ביים לאw, יא. אויב נישט איז עס נאר א נאמבער כנ״ל
וואו איז עס געגאנגען (אויב יא)?
עגעין, אויב פארקויפט ער עס איז די געלט וואס ער האט פארלוירן געגאנגען אלץ פראפיט צו דער מוכר פון דער וואס האט פארלוירן.
איינער האט דאך לכאו' פארדינט די געלט פון די אנדערע זייט? ווער?
די מוכר כנ״ל
און פארוואס ווערט דאס נישט גערעכנט אלס א קאונטער באלאנס צום פארלוסט?
ווייל דעי פארדינסט איז נישט יעצט געשעהן.
אבער די עיקר פוינט איז ווען מען רעדט אז די מארקעט פאלט איז עס צי ווייזען ווי די עקאנאמיע האלט, מילא מאכט נישט אויס אז יענעם׳ס מוכר האט געמאכט געלט אמאל.
(און בכלל איז עס נישט אמת אז די מארקעט שפיגלט אפ די עקאנאמיע, אבער די מדיה מאכט א גאנצע בראטעל דערפון)
אדער איז עס פשוט אז געוויסע פראדזשעקשאנס זענען געגאנגען שלאפן, מיינענדיג, אז די שאצונג איבער די עתיד האט זיך גענידערט, וואס אין דעם פאל מוז קיינער נישט האבן 'פארלוירן' קיין עכטע געלט, ס'איז נאר אז חלומות וואס מענטשן האבן געהאט (איבער זייער סטאקס אדער איבער 'די מארקעט'), האט זיך געלייגט שלאפן?!
עס קען קומען סיי פון דעם אבער בעיקר האט עס מיט די קאנפידענס פון די סטאק קויפער אין די עקאנאמיע, עס האט מער צוטון מיט די עמאוציאנאלער סטאטוס פון די סטאק קויפער מער ווי ריין לאגישע סיבות ווי למשל די עתיד פון ספעציפיש מצב אין געוויסע קאמפעניס, באזירט אויף דאטא.

דאס גייט שוין לכאו' אריין אין די טיפערע שמועס וואס א סטאק איז בכלל?
א שותפות
וויאזוי עס ווערט באשאפן?
א קאמפעני קען באשאפן סטאק דהיינו שותפות׳ער. אויב וויל מען עס פארקויפן פארן פובליק ברויך מען רשות פון די SEC און מען דארף טרעפן א סטאק עקסדזשעינדזש וואס זאל מסכים זיין צו ליסטן דיין סטאק.
אינוועסטירט איינער אין איר באשאף?
יא, פארדעם שטייען אינוועסטמענט באנקירן.
וויאזוי ארבייטן טראנזאקציעס דערויף?
נישט קלאר אין די שאלה, אבער מען קויפט עס דורך א סטאק בראוקער ווי למשל פידעליטי אדער ווענגארד.
ארבייט עס אייביג נאר מיט פארלוסט און פארדינסט, אדער איז דא א געוויסע מאס אימעדזשינעישאן פארמישט אין די טראנזאקציעס?!
(וואס האט ברייטערע אפקלאנגען איבער וויאזוי די מאדערנע עקאנאמיע ארבייט בכלל,צו אלעס איז 'עכט' - אזוי עכט ווי ברויט און לעיבאר, אדער איז אסאך דערפון לופטיגע וועליו?!)
בעצם וואלט עס געדארפט ארבייטען מיט לאגיק און עס ארבייט נאך אלץ אזוי טו סאם עקסטענט בעיקר ביי לאנג טערמיניגע אינוועסטאר, אבער זייער אסאך מענטשען נוצען עס אלץ א געמבעלינג קאסינאו, און פרובירן צו שאצן וואס די ווערד פון א סטאק גייט מארגן זיין, בעיקר באזירט אויף בויך תורות, און צימאל אויף אינסיידער אינפארמאציע, דהיינו האסט געהערט א שטיקל נייעס וואס איז נאכנישט פובליק וואס גייט ארויף ברענגען אדער אראפ ברענגען די סטאק וואס דאס איז אומלעגאל.
2. טראמפ איז פארנומען מיט די 'טרעיד דעפיציט' צווישן אמעריקע מיט אנדערע לענדער, ד.מ. אז אמעריקע קויפט איין מער ווי זי פארקויפט צוריק (וואס ער רופט אן אז זיי 'טאריפן' אמעריקע).
איך בין נייגעריג (אלס אן אמעטשור אין עקאנאמיע), מאכן לענדער נאר געלט פון פארקויפן זאכן אויף ארויס - עקספארט?
אלץ ריין מאטעמאטיקע מוז זיין אז יא, אבער עס איז דא א גרויסע ״אבער״ כדלהלן
אויב יא, וויאזוי האט טאקע אמעריקע די געלט איינצוקויפן מער ווי זיי פארקויפן?
וויבאלד אמעריקא איז א רעזערוו קארענסי מילא קען זי פרינטן דאלארן ווען עס פעלט נאר אויס (נישט ממש, אבער אסאך מער ווי אנדערע לענדער) מילא קומט אויס אז אמעריקא עקספארטירט דאלארן. און ווען מען רעכנט די טרעיד דעפיציט רעכנט מען נישט אריין די אמעריקאנער עקספארט. אבער פאר איעדע זאך וואס אמעריקא אימפארטירט, עקספארטירט זי דאלארן פאר די זעלבע ווערט.
און אויב נישט, מיינט דאס אז אינערליכע מארקעטס זענען סופישענט צו דזשענערעיטן מער געלט ווי עס גייט ארויס?
טעכניש יא, כדלעיל אין אמעריקא.
קען זיך א לאנד בכלל שפייזן נאר פון 'אייגענע געלט'?
יא אבער עס גייט הערשן א גרויסע עניות. א רייכע עקאנאמיע קומט פון האבן א טרעיד סורפלוס, פונקט ווי א רייכע מענטש פארדינט מער געלט ווי ער שפענד. כאטש וואס טעכניש קען מען אליינס וואקסן ווייץ און עס עסן וועט ער אבער זיין א ארעמאן.
איז עס נישט אביסל ווי זיך שפייזן פון די אייגענע אפפאל?
ס׳איז טאקע יא, עיין צפון קוריה.
אין אנדערע ווערטער, אמעריקע איז טאקע זייער רייך אז זיי קענען איינקויפן פון איבעראל, זיי האבן גענוג געלט צו קאנסומען מער ווי אנדערע לענדער - און מער ווי יענע לענדער קענען צוריק קויפן פון אמעריקע אליין. וויאזוי אבער האבן אמעריקאנער געלט אויב טאקע באקומען זיי עס נישט פון אינדרויסן?
עייל לעיל אז אמעריקא עקספארטירט דאלארן אלץ א רעזערוו קארענסי.
 
Back
Top