אין אדם מוריש שקר לבניו, איז דאס אמת?

פארהייראט

פרישער קרעמלער
זיך איינגעשריבן
אפר. 23, 2025
מעסעדזשעס
21
רעאקציע ראטע
133
פונקטן
23
איינער פון די הוכחות אויף מתן תורה איז אין אדם מוריש שקר לבניו, און צוליב דעם מוז עס זיין אמת.
איז לאמיר זען צי די כלל איז בכלל אמת.

אונז האט מען מחנך געווען, אז עסן פלייש איז אומגעזינט און מען דארף עסן אסאך קארבס, און אייער איז נישט געזינט.
אויפגעוויזן סעיענטיפיש אלס פאלש.

אונז האט מען מחנך געווען אז אחשורוש האט געהארגט ושתי.
לויט די ראשונים איז דאס נישט אמת, ער האט איר נאר פארטריבן.

אונז האט מען מחנך געווען אז אונז רירן זיך נישט פון שולחן ערוך.
פאקט. אונז עסן נישט אין סוכה אויף שמיני עצרת, אונז לייגן נישט תפילין חול המועד, אונז גייען יא אין מקווה שבת.

אונז האט מען מחנך געווען אז סקירטס דארפן הלכהדיג זיין פיר אינטשעס נאך די קני.
שטייט נישט אין ערגעץ אזא הלכה.

אונז האט מען מחנך געווען אז שנאת חינם איז די ערגסטע און אז די בית המקדש איז חרוב געווארן צוליב דעם.
כמעט יעדע רבי רייסט זיך ארום מיט זיין ברודער אדער שוואגער.

ועוד היד נטויה.
יעצט דארף איך גלייבן באזירט אויף דעם אפגעפרעגטן כלל אז מתן תורה איז אמת?
איך מיין אז מען דארף מאכן א נייע כלל, אין אדם מוריש אמת לבניו.
 
איינער פון די הוכחות אויף מתן תורה איז אין אדם מוריש שקר לבניו, און צוליב דעם מוז עס זיין אמת.
איז לאמיר זען צי די כלל איז בכלל אמת.

אונז האט מען מחנך געווען, אז עסן פלייש איז אומגעזינט און מען דארף עסן אסאך קארבס, און אייער איז נישט געזינט.
אויפגעוויזן סעיענטיפיש אלס פאלש.

אונז האט מען מחנך געווען אז אחשורוש האט געהארגט ושתי.
לויט די ראשונים איז דאס נישט אמת, ער האט איר נאר פארטריבן.

אונז האט מען מחנך געווען אז אונז רירן זיך נישט פון שולחן ערוך.
פאקט. אונז עסן נישט אין סוכה אויף שמיני עצרת, אונז לייגן נישט תפילין חול המועד, אונז גייען יא אין מקווה שבת.

אונז האט מען מחנך געווען אז סקירטס דארפן הלכהדיג זיין פיר אינטשעס נאך די קני.
שטייט נישט אין ערגעץ אזא הלכה.

אונז האט מען מחנך געווען אז שנאת חינם איז די ערגסטע און אז די בית המקדש איז חרוב געווארן צוליב דעם.
כמעט יעדע רבי רייסט זיך ארום מיט זיין ברודער אדער שוואגער.

ועוד היד נטויה.
יעצט דארף איך גלייבן באזירט אויף דעם אפגעפרעגטן כלל אז מתן תורה איז אמת?
איך מיין אז מען דארף מאכן א נייע כלל, אין אדם מוריש אמת לבניו.
💯💯💯 😍
 
די אלע משלים האבן נישט קיין שום ענליכקייט צום כלל פון מוריש שקר.
1. דיר האבן סייענטיסטן געזאגט אז עסן פלייש איז אומגעזונט. דאס איז נישט קיין עניין פון חינוך בכלל, נאר פון גלויבן אין סייענטיסטן.
2. דיר האט מען געלערנט אז ושתי האט מען גע'הרג'ט ווייל אזוי האלטן חז''ל. די גייסט דא אריין אין די נושא פון מדרש ווס פשט. דאס איז נישט קיין עניין פון 'מוריש שקר'. נאכדערצו אז עס איז אפן דעבאטירט אין ספרים.
3. מקווה שבת איז נישט קיין ענין פון מוריש בכלל. און איז נישט דווקא שקר. עס איז א ווראנג אפיניען אדער היפאקראטיע צום ערגסטן.
4. סקירטס איז ווייטער נישט קיין עניין פון מוריש, נאר א פאלשע הלכה.
5. מיין טאטע האלט טאקע אז דאס אז רבי'ס קריגן זיך איז טאקע א פראבלעם. וואס די דעסקרייבסט ריפט זיך אחד בפה ואחד בלב, נישט מוריש שקר.
 
מיין שאלה איז אזוי: דער כלל פון אין אדם מוריש שקר לבניו גייט נאר ארויף אויף אידן? מיר זעען למעשה מיליאנען גוים גלייבן אין זייערע רעליגיעס וואס מיר "ווייסן קלאר" אז ס'איז שקר. נו, וואו איז דער אין אדם מוריש?? די הינדוס און בודאס און קריסטן און מוסולמענער וכו' וכו' - זיי האבן דאך אויך מוריש געווען לבניהם.
 
די אלע משלים האבן נישט קיין שום ענליכקייט צום כלל פון מוריש שקר.
1. דיר האבן סייענטיסטן געזאגט אז עסן פלייש איז אומגעזונט. דאס איז נישט קיין עניין פון חינוך בכלל, נאר פון גלויבן אין סייענטיסטן.
2. דיר האט מען געלערנט אז ושתי האט מען גע'הרג'ט ווייל אזוי האלטן חז''ל. די גייסט דא אריין אין די נושא פון מדרש ווס פשט. דאס איז נישט קיין עניין פון 'מוריש שקר'. נאכדערצו אז עס איז אפן דעבאטירט אין ספרים.
3. מקווה שבת איז נישט קיין ענין פון מוריש בכלל. און איז נישט דווקא שקר. עס איז א ווראנג אפיניען אדער היפאקראטיע צום ערגסטן.
4. סקירטס איז ווייטער נישט קיין עניין פון מוריש, נאר א פאלשע הלכה.
5. מיין טאטע האלט טאקע אז דאס אז רבי'ס קריגן זיך איז טאקע א פראבלעם. וואס די דעסקרייבסט ריפט זיך אחד בפה ואחד בלב, נישט מוריש שקר.
מיט דיין מהלך איז מתן תורה אויך נישט אין כלל פון אין אדם מוריש שקר, וויבאלד רוב מענטשן הערן עס נישט פון זייער טאטע נאר פון די מלמד, און אפילו די מלמד ווייסט קוים וואס ער רעדט, ער בלאבעלט איבער פון די באר מים חיים טייטש חומש
אנכי השם…………איך בין דער אויבערשטער
אשר הוצאתיך……..וואס האט דיר ארויסגעצויגן
מארץ מצרים………פון די לאנד מצרים

בקיצור מען איז גארנישט מוריש מען זאגט סתם נאך פון חומש.
 
פארוואס פאקט ער דיך נישט אריין און א סקול ווי מ בלאבעלט וועגן יושקא?
 
פארוואס פאקט ער דיך נישט אריין און א סקול ווי מ בלאבעלט וועגן יושקא?
סאו אין אדם מוריש שקר לבניו, טייטשט אז ער לייגט מיר אריין אין א מוסד וואס מען לערנט פון מתן תורה?

סאו, מיין מוסד האט מיר אויכט געלערנט אז מיין רבי האט רוח הקודש און אז ביבי נתניהו רעדט זיך דארך מיט עם פאר מען גייט אין מלחמה, לשיטתך אז א מוסד הייסט מוריש זיין לבניו, האסטו דא גראבע שקרים וואס מיין מוסד וואס לשיטתך טאטע האט מיר מוריש געווען.
 
מיט דיין מהלך איז מתן תורה אויך נישט אין כלל פון אין אדם מוריש שקר, וויבאלד רוב מענטשן הערן עס נישט פון זייער טאטע נאר פון די מלמד, און אפילו די מלמד ווייסט קוים וואס ער רעדט, ער בלאבעלט איבער פון די באר מים חיים טייטש חומש
אנכי השם…………איך בין דער אויבערשטער
אשר הוצאתיך……..וואס האט דיר ארויסגעצויגן
מארץ מצרים………פון די לאנד מצרים

בקיצור מען איז גארנישט מוריש מען זאגט סתם נאך פון חומש.
ווען דיין טאטע לאזור דיר איבער א ירושה, טוט ער דאס דווקא מיט גאלדענע רענדלעך מיד ליד? אדער דורך א דריטע פארטיי איז אויך גוט?
 
מיין שאלה איז אזוי: דער כלל פון אין אדם מוריש שקר לבניו גייט נאר ארויף אויף אידן? מיר זעען למעשה מיליאנען גוים גלייבן אין זייערע רעליגיעס וואס מיר "ווייסן קלאר" אז ס'איז שקר. נו, וואו איז דער אין אדם מוריש?? די הינדוס און בודאס און קריסטן און מוסולמענער וכו' וכו' - זיי האבן דאך אויך מוריש געווען לבניהם.
די חסרון איז נישט אין די מוריש זיין. עס איז טאקע ריכטיג פאר זיי צו גלייבן אז זייערע עלטערן האבן געגלייבט יאשקע ווען ער האט זיך דערקלערט גאט.
די חסרון ליגט אינעם אנפאנג פון די מעשה. פארוואס האבן זייערע עלטערן געגלייבט דערין, האט (לויט זייער גלויבונג) גאט זיך באוויזן פאר יעדן אין מגלה געווען אז ער קרוינט יאשקע פאר גאט? דאס איז די חילוק.
 
איינער פון די הוכחות אויף מתן תורה איז אין אדם מוריש שקר לבניו, און צוליב דעם מוז עס זיין אמת.
איז לאמיר זען צי די כלל איז בכלל אמת.

אונז האט מען מחנך געווען, אז עסן פלייש איז אומגעזינט און מען דארף עסן אסאך קארבס, און אייער איז נישט געזינט.
אויפגעוויזן סעיענטיפיש אלס פאלש.

אונז האט מען מחנך געווען אז אחשורוש האט געהארגט ושתי.
לויט די ראשונים איז דאס נישט אמת, ער האט איר נאר פארטריבן.

אונז האט מען מחנך געווען אז אונז רירן זיך נישט פון שולחן ערוך.
פאקט. אונז עסן נישט אין סוכה אויף שמיני עצרת, אונז לייגן נישט תפילין חול המועד, אונז גייען יא אין מקווה שבת.

אונז האט מען מחנך געווען אז סקירטס דארפן הלכהדיג זיין פיר אינטשעס נאך די קני.
שטייט נישט אין ערגעץ אזא הלכה.

אונז האט מען מחנך געווען אז שנאת חינם איז די ערגסטע און אז די בית המקדש איז חרוב געווארן צוליב דעם.
כמעט יעדע רבי רייסט זיך ארום מיט זיין ברודער אדער שוואגער.

ועוד היד נטויה.
יעצט דארף איך גלייבן באזירט אויף דעם אפגעפרעגטן כלל אז מתן תורה איז אמת?
איך מיין אז מען דארף מאכן א נייע כלל, אין אדם מוריש אמת לבניו.
איך וועל זיך ערלויבן צו זיין א שטיקל קאנטרעריאן ווייל קלארקייט איז אלס א מעלה (אפילו אויב איך בין מסכים צו דיין הנחה).

די כלל פון אין אדם מוריש שקר לבניו דארף לכאורה צו זאגן אז ווען א מענטש ווייסט אז עפעס איז שקר וועט ער עס נישט איבערגעבן פאר זיינע קינדער.
במילא דיינע משלים זענען נישט ממש אן אפפרעג צו דעם כלל.

וואס יא?
דער אמת איז אז אפילו די פאראכטענע כלל (אז וויסנדיג אז ס'איז שקר וועט מען עס נישט טראגן ווייטער) איז אויך נישט אמת. ווייל פאר "די גרעיטער גוד" וועלן גאר אסאך טאטעס ליגנט זאגן פאר זייערע קינדער.

למשל, רוב חסידישע טאטעס וועלן איבערגעבן פאר זייערע קינדער א געוויסע בליק אויפן רבי'ן שליט"א, כאטש וואס זיי אליינס גלייבן נישט אינגאנצן אין דעם (דאס איז איינס פון די סיבות פארוואס אין רוב חסידות'ער איז די אינגערע דור מער פארפלאמט פארן רבי'ן ווי דער עלטערער דור).

די סיבות פארוואס די טאטעס וועלן עס טוהן קען זיין ווייל זיי האלטן אז ס'איז בעסער פארן קינד צו גלייבן וכו וכו וכו (ציל הייליגט דאס מיטל), ס'איז אבער קלאר אז טאטעס זאגן צומאל ליגנט אדער פארציילן לכה"פ נישט דעם אמת.


בנוגע אמיתת תורת משה וועט די כלל אונז נישט קיין סאך העלפן, וויבאלד די טענה פון די x-מאמינים איז לאו דווקא אז די טאטעס האבן געוואוסט דעם אמת און פארט ליגנט געזאגט, נאר ענדערש אז זיי אליינס האבן אויך נישט געוואוסט בעסער.
 
אונז האט מען מחנך געווען אז אונז רירן זיך נישט פון שולחן ערוך.
פאקט. אונז עסן נישט אין סוכה אויף שמיני עצרת, אונז לייגן נישט תפילין חול המועד, אונז גייען יא אין מקווה שבת.
דאס איז נישט פונקט ווי דו זאגסט

ווייל דאס אז אונז רירן זיך נישט פון די שו''ע, איז פשט אז מ'טוט וואס מ'דארף טוהן ע''פ תורה
און שו''ע זענען דא געוויסע דיעות און שיטות אזוי אויך איז דא כללי הפסק והמנהג ומסורה

למשל, אין שו''ע שטייט גראדע יא, אז מ'זאל נישט לייגן תפילין חוה''מ
און ס'איז בכלל נישט מבואר די איסור פון גיין אין מקוה
(רחוצה שטייט א איסור - א גזירה פון חז''ל וכו', אבער אויף מקוה שטייט נישט אסור)
 
סאו אין אדם מוריש שקר לבניו, טייטשט אז ער לייגט מיר אריין אין א מוסד וואס מען לערנט פון מתן תורה?

סאו, מיין מוסד האט מיר אויכט געלערנט אז מיין רבי האט רוח הקודש און אז ביבי נתניהו רעדט זיך
מען דארף ניצן שכל ,ווי מען נוצט דעם כלל
אאמש״ל , לדוגמא ,אז דער טאטע האט דערציילט
די מעשה פון גאלדי לאקס , וועמער עס נישט עפלייען , און אויב האט ער גיזאגט אז די רבי ווייס
עפעס פון הימעל , רוח הקודש אא״וו , איט איז נאט
עפליקעבל ,
סאו ! מען גייט ארויס פון עונת הפעוטים
און מען קומט אהן צו די סטעידש פון צרור וזרקו
אגוז ונטלו , מאכט מען הבדלה , און מען זופט אדורך , צוקומען צו א מסקנא
עס מיינט נישט אז מען זאגט מדהא איז פיקשן
איז יענס פונקט אזוי , מען דארף מחלק זיין
וחזקת והיית לאיש
 
דאס איז נישט פונקט ווי דו זאגסט

ווייל דאס אז אונז רירן זיך נישט פון די שו''ע, איז פשט אז מ'טוט וואס מ'דארף טוהן ע''פ תורה
און שו''ע זענען דא געוויסע דיעות און שיטות אזוי אויך איז דא כללי הפסק והמנהג ומסורה

למשל, אין שו''ע שטייט גראדע יא, אז מ'זאל נישט לייגן תפילין חוה''מ
און ס'איז בכלל נישט מבואר די איסור פון גיין אין מקוה
(רחוצה שטייט א איסור - א גזירה פון חז''ל וכו', אבער אויף מקוה שטייט נישט אסור)
צוגיין אין א ווארימע מקוה שבת נוצט דעם היתר
פון קרבן נתנאל , וואס ער איז מחדש אז ביי טבילה
האט מען נישט גי׳אסר׳ת רחיצה בחמין , דעס איז א
חידוש אין די הלכה ,
אין א קיהלע מקוה איז קיין פראבלעם , עס שטייט ארויס להיתר
 
מען דארף ניצן שכל ,ווי מען נוצט דעם כלל
אאמש״ל , לדוגמא ,אז דער טאטע האט דערציילט
די מעשה פון גאלדי לאקס , וועמער עס נישט עפלייען , און אויב האט ער גיזאגט אז די רבי ווייס
עפעס פון הימעל , רוח הקודש אא״וו , איט איז נאט
עפליקעבל ,
סאו ! מען גייט ארויס פון עונת הפעוטים
און מען קומט אהן צו די סטעידש פון צרור וזרקו
אגוז ונטלו , מאכט מען הבדלה , און מען זופט אדורך , צוקומען צו א מסקנא
עס מיינט נישט אז מען זאגט מדהא איז פיקשן
איז יענס פונקט אזוי , מען דארף מחלק זיין
וחזקת והיית לאיש

אויב איז דער כלל נישט אלעמאל איז עס נישט קיין חזקה.

ושנית בעיסד אויף וואס ביסטו מחליט אריינצילייגן אין די כלל? אפשר איז מתן תורה אויך א גאלדי לאקס מעשה
 
איך וועל זיך ערלויבן צו זיין א שטיקל קאנטרעריאן ווייל קלארקייט איז אלס א מעלה (אפילו אויב איך בין מסכים צו דיין הנחה).

די כלל פון אין אדם מוריש שקר לבניו דארף לכאורה צו זאגן אז ווען א מענטש ווייסט אז עפעס איז שקר וועט ער עס נישט איבערגעבן פאר זיינע קינדער.
במילא דיינע משלים זענען נישט ממש אן אפפרעג צו דעם כלל.

וואס יא?
דער אמת איז אז אפילו די פאראכטענע כלל (אז וויסנדיג אז ס'איז שקר וועט מען עס נישט טראגן ווייטער) איז אויך נישט אמת. ווייל פאר "די גרעיטער גוד" וועלן גאר אסאך טאטעס ליגנט זאגן פאר זייערע קינדער.

למשל, רוב חסידישע טאטעס וועלן איבערגעבן פאר זייערע קינדער א געוויסע בליק אויפן רבי'ן שליט"א, כאטש וואס זיי אליינס גלייבן נישט אינגאנצן אין דעם (דאס איז איינס פון די סיבות פארוואס אין רוב חסידות'ער איז די אינגערע דור מער פארפלאמט פארן רבי'ן ווי דער עלטערער דור).

די סיבות פארוואס די טאטעס וועלן עס טוהן קען זיין ווייל זיי האלטן אז ס'איז בעסער פארן קינד צו גלייבן וכו וכו וכו (ציל הייליגט דאס מיטל), ס'איז אבער קלאר אז טאטעס זאגן צומאל ליגנט אדער פארציילן לכה"פ נישט דעם אמת.


בנוגע אמיתת תורת משה וועט די כלל אונז נישט קיין סאך העלפן, וויבאלד די טענה פון די x-מאמינים איז לאו דווקא אז די טאטעס האבן געוואוסט דעם אמת און פארט ליגנט געזאגט, נאר ענדערש אז זיי אליינס האבן אויך נישט געוואוסט בעסער.
אמת , אז טאטע האט נישט געוואוסט , ער האט גילעבט פארמאכט, האט ער איבער גיגעבן פאר די קינדער כפשוטו אזוי ווח ער האט עס פארשטאנען,
אזוי ווי אונז זענען מער סאפיטיקירט , פארשטייען אונז אוועק צו נעמען. די שאלעכץ און בלייבן מיט די פרי
אזוי ווי רבי מאיר ״תוכו אכל קליפתו זרק״
 
אויב איז דער כלל נישט אלעמאל איז עס נישט קיין חזקה.

ושנית בעיסד אויף וואס ביסטו מחליט אריינצילייגן אין די כלל? אפשר איז מתן תורה אויך א גאלדי לאקס מעשה
אם אין דעת הבדלה מנין
גלייב געזונטירהייט אין גאלדי לאקס
 
זיכער איז דער כלל נישט אלץ גילטיג,
עוורי רול איז דער טו ברעיק איט
רבי יוחנן זאגט שוין ,אין למדין מן הכללות אפילו
במקום שנאמר חוץ

עס איז א דבר פשוט, אז מען דארף מבחין זיין
מען קען זיך דינגען , אבער אלעס אריינלייגן
בחדא מחתא , ווייזט אויף עצלות צונוצען די כלי
המחשבה ,
 
Back
Top