איך זעה נישט ווי מען זעהט דארט אז דער מחלוקת האט נישט מוסיף געווען יראת שמים
אודאי איז געווען גיטין צוקריגטע משפחות ווייל מען האט זיך געקריגט איבער אידישקייט
און ווי יעדער מחלוקת איז אויך געטוהן געווארן זאכן שלא ביושר און פאליטיק וכדומה
אבער דער מעסעדזש וואס צאנזער חסידים האבן דא באקומען אז מען פארשווייגט נישט קיין עוולות בכל אופן שהוא און מען האלט זיך צו דער מסרה שטארק..... איך מיין אז דאס איז געבליבן אסאך שפעטער אויך און לכאורה ביז היינט
אמת, דער מעסעדזש פון צאנז איז חי וקיים עד היום
די טיפע נקודה פון די מעסעדזש איז ,אז עס איז נישט דא א באגריף אז א רבי איז אין הימעל , ווי באקאנט האט דער זוהן פון צאנזער רב - רבי ברוך פון גארליץ- צוריק גיענטפערט לפי שיטתו אז מען פליעט נישט אין הימעל - דעם צאנזער רב ביי א פארקילעכץ- האט מען איהם גיברענגט א הייסע טהי און ער איז געבליבען אזוי פאר דביקות׳ט און די טהי ווערט אפגעקיעלט,זאגט איהם רבי ברוך , טאטע די טהי ווערט קאלט, און דער צאנזער רב גיט א געשריי , וואס דרייסטו דעם קאפ אין עולם אצילות טרינקט מען נישט טהי! - רבי ברוך ענטפערט איהם אין עולם אצילות איז מען נישט פארקיעלט- דער צאנזער רב האט אויסגעקלאהרט אז מיט אלע התלהבות און דביקות איז מען על הארץ מתחת, און מען קוקט אהן אלעס מיט עיני בשר - און בעומק ובעצם איז דאס געוועהן א ביטול פון חסידות הנהוג בכל חצרי האדמורי״ם ,
און דאס איז וואס דער ערשטער סאטמאר רבי שרייבט אין זיין מאגנוס ויואל משה אז -נשתכח דרך הבעל שם טוב- , דאס איז א מסורה וואס ער האט גיהאט פון זיין טאטע בעל קדושת יום טוב,וואס האט זיך גיווייקט אין צאנז , העולה מזה צאנז איז געקומען זאגען אז חסידות איז אואט אף דעיט, און עס איז נישט דא מער, וודאי מען גייט אהן,מען רופט זיך חסידות,ווייל דאס איז אזא כינוי פאר חרדים וואס באלאנגען צו א חרדישען ארגעניזאציע אבער עס איז נישט חסידות מעיקרו , און דאס האט דער ערשטער סאטמאר רבי גיוואלט עס זאל זיין א קהלה פון הולכים בדרכיו מיט בויען אין גלות על דרך התורה ויראה און דאס איז
מורשת צאנז עד היום . למעשה אלע אנדערע חסידות זענען נישט אין דער זעלבע מיינונג פון צאנז
( צאנז האט עס שוין גענומען פון ראפשיץ וואס ער האט זיך אמאהל אויס געדרוקט אז ער האט באזוכט
מערערע רבי׳ס,און אין רוב פון זיי וואלט ער וועהן גיהאט א חשק צו גיבען א שטויס ) און עס איז אהנגינומען ביי רוב חסידות אז א רבי איז עפעס בשמים ממעל , און זיי פאררופען זיך אויף א המשך פון בעל שם טוב, יעדע חסידות לפי דרכו, און לויט די שיטה, וואס איז חולק אויף צאנז-סאטמר, איז דא א
מקום פאר חסידות, וואס גלייבט שטארק אין זייערע רביים און לויט די שיטה קען מען בעסער פארדייען
די משוגעת פון רבי מענדעלע וויזניץ בימינו .
