טריגער ווארענונג א פאכמאריטער טאג

[ריבי]

נו כ'וויל טאקע פארשטיין פארוואס טאקע נישט?
די בני נח זענען דאך מחויב צו אויפשטעלען בתי דינים ווי מ'איז דן פאר די שבע מצוות בני נח, וואס איז כולל טויט שטראף.

פארוואס זאל מען נישט אדוואקעטן ביי טראמפ צו עס מאכן פאר א געזעץ??

Click to shrink...

לפי הבנתי זענען זיי -די בני נח- נישט מחוייב דורכצופירן די עונשים לויט די דאגמע, די עונשים זענען טעארעטיש, פונקט אזוי ווי ביי אידן זאגט די תלמוד אז מען האט נישט אדורכגעפירט בפועל טויט שטראף. א בית דין וואס האט איינעם געטויט איינמאל אין 70 יאהר האט מען מיט דערישן אנגערופן א בית דין קטלנית. רבי עקיבא דער ראש התנאים זאגט קלאר אז ער וואלט ווען מסדר געווען אז מען זאל קיינמאל נישט אדורכפירן טויט שטראף. און אויך ביי בני נח איז די זעלבע, טויט שטראף קומט אנצוצייגן די הארבקייט, נישט דייקא עס אדורכצופירן בפועל.

די מצוה פון "דינים" איז אז עס מוז זיין א געזעץ בוך פון די ממשלה איינצושטעלן א סדר און חיוב צו ענפארסען די שבע מצוות, מיט פראפער עונשים. אויב איז נישט דא קיין געזעץ דענסטמאל איז חל אזהרתן זו היא מיתתן. און דאס זאגן א טייל ראשונים איז געוועהן די ראציאנאל פון שמעון ולוי ביי שכם, ווייל זיי האבן איגנארירט די פארברעך און זיי האבן נישט געהאט קיין סדר פון דינים וחוקים פאר עונשים.
ווייסט מען אבער אז יעקב האט האט זיי שארף געטאדעלט, און ער האט נישט מסכים געווען, ווי מען זעהט אז יארן שפעטער האט ער עס געדענקט און געזאגט ארור אפם כי עז.

 

[דער גאלדענער אדלער]

און זיי האבן נישט געהאט קיין סדר פון דינים וחוקים פאר עונשים.

Click to shrink...

לויט היסטאריע און ארכיאלאגיע איז שכם געווען א חלק פון די ממלכת חמורבי און דערפאר געווען געבינדן צו די באקאנטע חוקי חמורבּי ווי זיי האבן יא פארמאגט א סדר פון געזעצן, דינים וחוקים און עונשים.
קען זיין די ראשונים וואס האלטן אנדערש האבן נישט געהאט קיין צוטריט צו די אינפארמאציע

 

[ריבי]

די אינפארמאציע איז אינגאנצן נישט נוגע, ביי זיי איז נישט אנגעצייכנט אז שמעון און לוי האבן זיי מעסעקערט. איך האב מיך באצויגן צום סיפור אין דער בייבל, וואס עס איז געשען אין שכם און וויאזוי די אידישע געזעץ-באשליסער האבן עס אפגעלערנט.

עס האט גארנישט מיט דער פארשריבענער היסטאריע.

פונקט אזוי ווי מען לערנט די פאסירונג פון מבול און נח, וואס איז נישט רעקארדירט אין דער היסטאריע – און עס איז נישט נוגע, ווייל ביים בייבל-פאלק איז עס א לימוד וואס מען לערנט זיך דערפון.

 

[דער גאלדענער אדלער]

די אינפארמאציע איז אינגאנצען נישט נוגע , ביי זיי איז נישט אהנגצייכענט אז שמעון ולוי האבען זיי מעסעקערט , איך האב מיך באצויגען צו די סיפור אין די בייבעל,וואס עס איז גישעהן אין שכם און ווי אזוי די יידישע גיזעץ דעסיידער האבען עס אפגילערנט
- עס האט גארנישט מיט די פארשריבענע היסטורי-
פונקט אזוי ווי מען לערנט דער פאסירונג פון מבול און נח וואס איז נישט רעקארדירט אין היסטורי - און עס איז נישט נוגע ,ווייל ביי די בייבעל פאלק, איז עס א לימוד וואס מען לערנט זיך דערפון .

Click to shrink...

ריבי טייערער כאנישט קיין וויסטן אהנונג וואס דו ענטפערסט מיר דא.
האסט אוועק געשטעלט א יסוד בשם ראשונים וואס טענה'ן

די מצוה פון "דינים" איז אז עס מוז זיין א געזעץ בוך פון די ממשלה איינצושטעלן א סדר און חיוב צו ענפארסען די שבע מצוות, מיט פראפער עונשים. אויב איז נישט דא קיין געזעץ דענסטמאל איז חל אזהרתן זו היא מיתתן. און דאס זאגן א טייל ראשונים איז געוועהן די ראציאנאל פון שמעון ולוי ביי שכם, ווייל זיי האבן איגנארירט די פארברעך און זיי האבן נישט געהאט קיין סדר פון דינים וחוקים פאר עונשים.

Click to shrink...

אויף דעם האב איך דיר גענטפערט אז ס'שטימט נישט היסטאריקעלי און נישט לויט די ארכעלאגישע געפינסן.
איז קענסט מיר מסביר וואס דו שרייבסט אדער אז דו האסט נישט קיין תירץ איז אויך פיין נישט אלעס ברויך א תירץ אונז קענען ווארטן ביז אליהו הנביא וועט קומען און דאן וועט ער עס פארענטפערן

 

[ריבי]

ריבי טייערער כאנישט קיין וויסטן אהנונג וואס דו ענטפערסט מיר דא.
האסט אוועק געשטעלט א יסוד בשם ראשונים וואס טענה'ן

אויף דעם האב איך דיר גענטפערט אז ס'שטימט נישט היסטאריקעלי און נישט לויט די ארכעלאגישע געפינסן.
איז קענסט מיר מסביר וואס דו שרייבסט אדער אז דו האסט נישט קיין תירץ איז אויך פיין נישט אלעס ברויך א תירץ אונז קענען ווארטן ביז אליהו הנביא וועט קומען און דאן וועט ער עס פארענטפערן

Click to shrink...

לפי חומר הקושיא וועלן מיר זיך מסביר זיין
לויט די לימוד פון די ראשונים ווי דער רמב״ם האט אפגילערנט די פרשה פון שכם בן חמור, איז די עונש געוועהן בארעכטיגט לויט די מיינונג פון שמעון ולוי, ווייל זיי האבען נישט גיהאט קיין דינים וחוקים
מען דארף גידענקען אין פסוק שטייט עס נישט אויב האסטו עווידענס אז זיי האבען יא גיהאט דינים וחוקים, איז יגדיל תורה ויאדיר, און מען קען מחדש זיין א נייע מהלך עס אפצולערנען
קריינא דאיגרתא איהי ליהווי פרוונקא

 

[כוכבים]

א בריוו פון די מאמע וואס האט היינט פארלוירן איר קליינע בעבי אין די בעבי סיטינג טראַגעדיע, זי שעלט טאקע נישט נאר פרעגט שאלות אבער איך האב עס נישט ווי צולייגן לייג איך עס דא.

"How do you eulogize a baby?
Ribono Shel Olam, how do you eulogize a baby?
How much he loved tickles and kisses?
How much he smiled, and when he wanted to cry?
How playful he was,
And which pacifier he loved the most?
How much did he weigh, and at what age did he crawl?
And what, Ribono Shel Olam,
Do the sweet souls do in the Heaven of Babies?
Do angels draw pictures of laughing mothers?
Do they sit in a circle of Tzaddikim, small whole hearts beating, telling stories of the End of Days?
And tell me, Ribono Shel Olam,
Are the Heavens up there not too big,
For a tiny baby who only knows how to crawl?"

 

[zeeskeit]

דע אלע וואס שרייבן כפירה זאלען זיך פלעין אויסרייבן זייער זרע, אין די רגע וואס ס'קומט ארויס וועט ער ווערן רואיגער און מער נישט רעדן אזוי.

 

[איש יהודי]

דע אלע וואס שרייבן כפירה זאלען זיך פלעין אויסרייבן זייער זרע, אין די רגע וואס ס'קומט ארויס וועט ער ווערן רואיגער און מער נישט רעדן אזוי.

Click to shrink...

איך האב עס פרובירט, עס ארבעט נישט

 

[zeeskeit]

מסתם איז נישט ארויסגעקןמן די גאנצע

 

[ריבי]

ריבי טייערער כאנישט קיין וויסטן אהנונג וואס דו ענטפערסט מיר דא.
האסט אוועק געשטעלט א יסוד בשם ראשונים וואס טענה'ן

אויף דעם האב איך דיר גענטפערט אז ס'שטימט נישט היסטאריקעלי און נישט לויט די ארכעלאגישע געפינסן.
איז קענסט מיר מסביר וואס דו שרייבסט אדער אז דו האסט נישט קיין תירץ איז אויך פיין נישט אלעס ברויך א תירץ אונז קענען ווארטן ביז אליהו הנביא וועט קומען און דאן וועט ער עס פארענטפערן

Click to shrink...

עס איז שוין דורך עטוואס צייט, איז שוין מער רואיג, וועלן מיר זיין חוזר על הנושנות.

וואס מען מיינט צו זאגן איז, אז מען קען עכט נישט פרעגן א קשיא פון די ארכעאלאגיע-חוקרים אויף אן אפטייטש פון ראשונים, די ראשונים האבן געלערנט לויט זייער הבנה און מיט דעם האבן זיי מסביר געווען דעם פעסעדזש אינעם בייבל, און דער מוסר השכל בלייבט מעצמותו ווייל ראויין הדברים למי שאמרן. אפילו אויב מען וועט מוזן זאגן וועגן די ארכעאלאגן אז דער בייבל האט דא אן אנדערע כוונה, אבער דער רעיון אז מען דארף האבן חוקים איז אמת.

עס קען אבער אויך זיין אז די חוקים פון חמורבי זענען געווען מיט דיסקרימינאציע, און זיי האבן מחמיר געווען מיט עונשים פאר אן ארימאן פיל מער ווי ביי אן עושר. און דאס פאר זיך איז קעגן דעם רוח פון דער תורה וואס זאגט אן "לא תכירו פנים במשפט" און "לא תטה משפט אביון". און דאס קען מען זען פון זייער גזירה פאר דער גאנצער שטאט אז יעדער זכר זאל זיך באשניידן, כדי שכם בן חמור זאל קענען נעמען דינה – טאקע א "עם הדומה לחמור".

 

[וחי בהם]

מסכת יומא (מ)
דאמר רבי יהושע בן לוי למה נקרא שמן אנשי כנסת הגדולה שהחזירו עטרה ליושנה אתא משה אמר {דברים י-יז} האל הגדול הגבור והנורא אתא ירמיה ואמר נכרים מקרקרין בהיכלו איה נוראותיו לא אמר נורא אתא דניאל אמר נכרים משתעבדים בבניו איה גבורותיו לא אמר גבור....

ורבנן היכי עבדי הכי ועקרי תקנתא דתקין משה אמר רבי אלעזר מתוך שיודעין בהקב''ה שאמתי הוא לפיכך לא כיזבו בו:

רש"י
ורבנן. ירמיה ודניאל: שהוא אמתי. מסכים על האמת ושונא את השקר

 

[דאקטאר-ראבינער]

איינער זאגט מיך היינט איבער שכם אזוי.
שמעון און לוי האבן געבעטן די שטאט זאל זיך מל׳ן. געמיינט האבן זיי דאס קאפ ווייל ביי א גוי איז דאס ערוה אינעם קאפ.
למעשה זאגט חמור פארן שטאט הימול לכם כל זכר כאשר הם נימולים.
האבן שמעון טון לוי געזען אז די חורה פארשטייען נישט האט מען געמוזט model א גויישע ברית

 

[ריבי]

איינער זאגט מיך היינט איבער שכם אזוי.
שמעון און לוי האבן געבעטן די שטאט זאל זיך מל׳ן. געמיינט האבן זיי דאס קאפ ווייל ביי א גוי איז דאס ערוה אינעם קאפ.
למעשה זאגט חמור פארן שטאט הימול לכם כל זכר כאשר הם נימולים.
האבן שמעון טון לוי געזען אז די חורה פארשטייען נישט האט מען געמוזט model א גויישע ברית

Click to shrink...

עס איז אבער שווער צו פארשטיין וויאזוי חמור האט געהאט די העזה און חוצפה צו פארלאנגען פון די שטאט מענטשן אז זיי זאלן זיך אלע מל זיין מיט א טענה אז זיין זון שכם האט א "קראש" אויף דינה.

ער האט טאקע צוגעגעבן א הבטחה פון בענעפיטן – "את בנותם נקח לנשים ואת בנותינו נתן להם" – און אז עס לוינט צו מל'ען; אבער גיי טראג אן אזא געשעפט אפילו פאר די יושבי אמאַזאָן אדער אבאריגיניס, מען וועט דיך ארויסלאכן פון שטאט, דער מין מענטש האט זיך עוואלווט – עוואלוציע.