די צוויי פסוקי התורה ווי פריער דערמאנט זענען נישט עפעס צוויי פסוקים וואס מ'האט אזוי אויסגעטראפן, נאר דאס האט טאקע די תורה געשריבן קלאר און אפן אז אונזערע מורי דרך זענען די חכמי הדור, ועשית על פי הדבר אשר יגידו לך מן המקום ההוא אשר יבחר ד' ושמרת לעשות ככל אשר יורוך, על פי התורה אשר יורוך ועל המשפט אשר יאמרו לך תעשה לא תסור מן הדבר אשר יגידו לך ימין ושמאל.
בכלל איז געווען זייער אסאך פסוקי התורה וואס מ'האט נישט געקענט לערנען בפשטות, נאר האט געווארט עס זאל ווערן צונעמען און צולייגט אויף קליין געלט, צו זעהן וואס די תורה וויל דא זאגן.
ממילא האבן די חכמינו זכרונם לברכה (חז"ל בקיצור) תנאים ואמורים און אזוי ווייטער, אונז געלערנט דורך די תורה וויאזוי מיר זאלן זיך פירן, און אויך די שפעטערדיגע חכמים בכל דור ודור, האבן צוגעלייגט אדער משנה געווען לויט וויאזוי זיי האבן געזעהן פאר ריכטיג און וויכטיג.
ס'איז קיינמאל נישט געקומען ארויס פון ארבל, נאר בכובד ראש און דורכגעאקערט און דורכגעזייעט וואס די דין תורה דארף זיין אויף אזא סארט מציאות.
די חילוק פון די ערשטע דורות צו שפעטער, אנפאנג האט מען נאך אסאך זאכן געדארפט אויסארבעטן, און שפעטער ווען זאכן זענען שוין געווארן מסודר, די משניות, גמ', האט שוין נישט אויסגעפעלט אזוי סאך ווי פריער די אלע דרשות אין די פסוקי התורה, און זיך גיין קריגן און לערנען אינגאנצן אנדערש ווי די פריערדיגע, זאגן דאך שוין חז"ל אז מ'קען נישט.
איז דאך געבליבן אסאך מחלוקת אין די גמ', איז דא ווייטער די ראשונים וואס האבן עס אויסגעגליכן בעסער מיט פסקי הלכות וויאזוי מיר זאלן זיך פירן. און סוף פון דעם אלעס איז געבליבן די בעל הטורים וואס האט מחבר געווען די ארבעה טורים. איז דאך אויך געבליבן שפעטער אסאך מחלוקת פון אנדערע ראשונים, און אויך וויאזוי מ'לערנט אריין די דברי הטור. איז געקומען די בית יוסף המחבר און געטוהן די זעלבע זאך, דורכגעאקארט די ראשונים, בעיקר עטליכע וואס ער האט געהאלטן מער פון זייער גאנג, און אויסגעפסקנט לויט דעם פסקי הלכות כשולחן הערוך, אויך די דרכי משה די רמ"א האט געטוהן די זעלבע זאך נאר האט געמאכט א הגהה אויף די לשון המחבר.
אגב די בית יוסף מיט אנדערע האבן אויך נאכאמאל צונעמען די לשון הגמרא פון אנהייב, און פון דארט צו די ראשונים, אבער זיי האבן זיך נישט געדינגען מיט די גמרא, און אויך נישט מיט די ראשונים, נאר פשוט צולייגט נאכאמאל אויף קליין געלט און דאן זיך געברענגט ראיות וכו' ווי וועמען פון די ראשונים מ'דארף לערנען, און אסאך מאל לויט רוב, און צוגעלייגט נופך משלהם וואס האט זיך נישט געקריגט מיט פריערדיגע, נאר מיט זייער חברים האבן זיך יא ערלויבט צו דינגען און האלטן לגמרי אנדערש.
די זעלבע מיט די נושאי כלים אויפן שו"ע, און די זעלבע ווייטער, ביז די קיצור שולחן ערוך, און לעצטנס די אוצר הלכות ודומיהם. נאר אסאך זענען נישט ממש ארויסגעקומען מיט א פסקי הלכות, נאר געמאכט א כמו פירוש אויף אזא סארט ספר, און אויף דעם צוגעלייגט הגהות והערות ופירושים, און אויב יענע ספר איז געווען נישט צו לאנג בעפאר זיי, האבן זיי זיך אויך ערלויבט צו אפלערנען די זאך אנדערש.
היינטיגע צייטן קען מען נישט קומען זאגן א זאך וואס איז אנדערש ווי די גמרא, און נאך ברענגען א ראיה אז די גמרא האט געמאכט רעפארמירונגען סוי איך קען אויך.... מ'דארף זיין אויסגעקאכט און אלעס פון די פריערדיגע צו קענען גיין בויען אויף זיי לויט די היינטיגע אומשטענדן, און היינטיגע אומשטענדן מיינט נישט דארפסט פארשטיין היינט איז אנדערש און היינט מוז מען טוישן, נאר ווען ס'איז דא גענצליך אדער האלב נייע מציאות'ן לויט די היינטיגע טעכנעלאגיע, דאן דארף מען קענען זיין מדמה מילתא למילתא און אויספסקנן לויט די המסורה לנו, אזוי אויך ווען ס'איז אינגאנצן נשתנה געווארן א געוויסע מציאות און פראקטיק איז מעגליך אז א געוויסע חומרא אדער גזירה וועט אוועקפאלן, אויך נאר פון א מוסמך בהוראה און לויט די פריערדיגע האבן אונז געלערנט, און אוודאי און אוודאי מוז מען האבן השכל ודעת, און נישט ארויסשיסן התרים אדער איסורים אין די וועלט אריין...
יעדער ווייסט פון רבנים און דיינים וואס מ'זאגט אז זיי האבן ברייטע פלייצעס, און מ'קען טראכטן, איך קען אויך האבן ברייטע פלייצעס און מאכן טוישונגען וויאזוי ס'קוקט אויס פאר מיר גוט און געשמאק צוגעפאסט לויט די היינטיגע וועלט, אבער ווי געשמועסט זאת התורה לא תהא מוחלפת ולא ישתנה, אויב איז דא ענדערונגען מוז עס זיין סיי די חכמי הדור נישט סתם א מענטש, און אזוי אויך לויט די פריערדיגע חכמי הדור, קענען קומען די היינטיגע חכמים און בויען אויף דעם, אדער לייגן צו און נעמען אראפ, אלעס לויט די מסורה לנו מדור דור.
-
די גאנצע סדר הדברים ווי געברענגט אויבן איז אויף א בערך'דיגע סדר, און בכלל נישט פונקטליך מסדר געווען, נאר ארויסצוהאבן דעם געדאנק וואס דא טוט זיך.
