איז מעגליך ידיעה און בחירה אויף איינמאל?

קהל׳ס נער

אלטגעזעסענער קרעמלער
וועטעראן
זיך איינגעשריבן
אפר. 15, 2024
מעסעדזשעס
1,135
רעאקציע ראטע
6,523
אפגעטיילט פון דא
אז די בחירה פון א מענטש איז פריי, ער קען וועלען וואס ער וויל - אויכעט קרומע וועגן.
אבער עצת השם היא תקום, ווייל סוף כל סוף וועט מען אנקומען צו דעם וואס גאט ב''ה אט געוואלט,
למעשה איז דא א מעגליכקייט פאר די מענטש צו טוען פארקערט פון וואס גאט האט געוואלט?
אויב נישט איז נישטא קיין בחירה.
 
לעצט רעדאגירט דורך א מאדעראטאר:
למעשה איז דא א מעגליכקייט פאר די מענטש צו טוען פארקערט פון וואס גאט האט געוואלט?
אויב נישט איז נישטא קיין בחירה.
קורץ און קלאר געזאגט;
די עצם זאך פון בחירה פונעם מענטש איז אויך א בריאה וואס דער אייבירשטער האט גוזר געווען אז ס'זאל זיין.

דהיינו, כאטש וואס דו טוסט, און דו וועלסט עס אויס, טוסטו דאס דאך מיט'ן אייבירשטנס ענערגיע וואס ער געבט דיר.
אבער דאך, זאגט דיר די תורה דעם אייבירשטנס ווארט, אז יא, דו האסט יא א בחירה אויסצואוועלן אויב צו טון וואס ער הייסט, אדער נישט טון וואס ער הייסט, און ליידן, און סוף כל סוף מוזן טון זיין רצון וואס מוז ווערן געטון לויט זיין גזירה.

ס'דא א תורה'לע דערויף, והיה עקב תשמעון, סוף כל סוף וועט איר דאך ממילא מוזן אויסהערן, איז שוין בעסער יעצט זיך אנשטרענגן און שוין טון. אויך מיט זיין כח וואס ער געבט אין דיר אריין.

און ווי איינפאך אין שרייב עס, איז עס נאכאלץ גארנישט איינפאך, ווייל ס'איז זייער טיף און הויעך דאס צו באגרייפן, ביז מ'קען עס נישט באגרייפן עד הסוף.
ווייל אונזער שכל כאפט נישט אויף אז א סתירה איז נישט קיין סתירה ווען ס'קומט צו גאט'ס געטליכקייט.
 
בכלל נישט איינפאך.
אויב גאט האט מחליט געעוועהן וואס איך זאל טוען.
אויב האב איך נישט די מעגלכקייט עם נישט צי פאלגן, האב איך נישט קיין בחירה.
און אויב האב איך יא די מעגליכקייט נישט צי פאלגן איז גאט נישט אלמעכטיג.

איך זעה נישט ווי מען קען דא גיין טיף ס׳איז א לאגישע פלאנטער, אדרבה זיי מסביר אויב די פארשטייסט יא.
 
בכלל נישט איינפאך.
אויב גאט האט מחליט געעוועהן וואס איך זאל טוען.
אויב האב איך נישט די מעגלכקייט עם נישט צי פאלגן, האב איך נישט קיין בחירה.
און אויב האב איך יא די מעגליכקייט נישט צי פאלגן איז גאט נישט אלמעכטיג.

איך זעה נישט ווי מען קען דא גיין טיף ס׳איז א לאגישע פלאנטער, אדרבה זיי מסביר אויב די פארשטייסט יא.
דו האסט די מעגליכקייט נישט צו פאלגן, און ער האט דיר געגעבן דעם מעגליכקייט, ווייל ער איז אלמעכטיג, און קען באשאפן עפעס וואס דו קענסט עס נישט באגרייפן.

למשל, אז פייער זאל ברענען אין וואסער, און אויך, קען ער מאכן, אז ער אליינס זאל נישט קענען טון עפעס... ווייל ער איז נישט אונטער'ן ממשלה פונעם בריאה, ווייל ער האט עס געמאכט, און קען טון עפעס וואס די בריאה באגרייפט נישט. די זעלבע ווי ער קען מאכן די בריאה מיט אירע געזעצן און פאקטן.

ווייל ער קען באשאפן זאכן וואס ער האט לכתחילה געמאכט - אז לויט די נאטור קען מען נישט, און יעצט וועט ער ווייזן אז מיט די נאטור קען מען יא, כאטש ס'שטימט נישט. ווייל ער האט אלע קנעפלעך

נאר ער לאזט דעם טבע אזויווי ער האט עס איינגעשטעלט, אבער ער צייגט גענוג מאל, זאכן וואס זענען נישט לויט'ן טבע, און נישט לויט'ן פארשטאנד.

ער איז די באס, און וויפיל ער וויל דו זאלסט וויסן און פארשטיין, וועט ער לאזן די באגריפן אריינגיין אין דיין שכל.
 
ס'וויכטיג צו דעפינירן וואס מ'מיינט מיט בחירה, בחירה ביי מיר מיינט אז די עתיד קען גיין סיי וועלכע וועג און ס'ליגט ביי מיר די יכולת צו טוישן די עתיד, ריכטיג? קען זיין ס'נישט אקוראט, אדרבה לאמיר הערן וויאזוי דו דעפינירסט עס.

די נוצט 'פייער ברענען אין וואסער' אלס ביישפיל, אבער מ'רעדט בכלל נישט פון די זעלבע לעוועל סתירה.

ס'איז ענדערש אזויווי די קשיא אויב גאט קען מאכן א רינדעכיגע סקווער? די זאגסט אז א סתירה איז נישט קיין סתירה ביי גאט ווייל ער מאכט רעאליטעט און ער האט אלע קנעפלעך, אבער למעשה ווייסן אונז, און כ'מיין וועסט מודה זיין (אדרבה, אפשר נישט) אז גאט קען נישט מאכן א רינדעכיגע סקווער, נישט ווייל ס'פעלט איהם יכולת נאר ווייל א רינדעכיגע סקווער איז סתם ווערטער געהאקט אין קאפ, ס'קען נישט עקזעסטירן. א סקווער ביי דעפעניציע מיינט א זאך מיט פיר זייטן און א סורקל איינס (אדער אינפיניטי).

די זעלבע גייט ביי בחירה, די עתיד איז איינס פון די צוויי, אדער יא דיטערמינד אדער נישט דיטערמענד, ס'קען נישט זיין ביידע. בחירה מיינט אז די עתיד איז נישט דיטערמענד, דו שרייבסט אז דעם עתיד איז יא דיטערמינד ובממילא איז נישטא קיין בחירה. (ס'איז דא א דריטע אפציע, אז ס'איז רענדאם, אבער נישט וויכטיג יעצט)

זאגן אז ס'איז ביידע, אן מסביר זיין איז סתם א ווערטער סאלאט, כנלענ'ד.
אבער ער צייגט גענוג מאל, זאכן וואס זענען נישט לויט'ן טבע
וואס מיינט טבע, און ווי צייגט ער זאכן וואס זענען נישט לויט'ן טבע?
 
לעצט רעדאגירט:
ס'וויכטיג צו דעפינירן וואס מ'מיינט מיט בחירה, בחירה ביי מיר מיינט אז די עתיד קען גיין סיי וועלכע וועג און ס'ליגט ביי מיר די יכולת צו טוישן די עתיד, ריכטיג? קען זיין ס'נישט אקוראט, אדרבה לאמיר הערן וויאזוי דו דעפינירסט עס.

די נוצט 'פייער ברענען אין וואסער' אלס ביישפיל, אבער מ'רעדט בכלל נישט פון די זעלבע לעוועל סתירה.

ס'איז ענדערש אזויווי די קשיא אויב גאט קען מאכן א רינדעכיגע סקווער? די זאגסט אז א סתירה איז נישט קיין סתירה ביי גאט ווייל ער מאכט רעאליטעט און ער האט אלע קנעפלעך, אבער למעשה ווייסן אונז, און כ'מיין וועסט מודה זיין (אדרבה, אפשר נישט) אז גאט קען נישט מאכן א רינדעכיגע סקווער, נישט ווייל ס'פעלט איהם יכולת נאר ווייל א רינדעכיגע סקווער איז סתם ווערטער געהאקט אין קאפ, ס'קען נישט עקזעסטירן. א סקווער ביי דעפעניציע מיינט א זאך מיט פיר זייטן און א סורקל איינס (אדער אינפיניטי).

די זעלבע גייט ביי בחירה, די עתיד איז איינס פון די צוויי, אדער יא דיטערמינד אדער נישט דיטערמענד, ס'קען נישט זיין ביידע. בחירה מיינט אז די עתיד איז נישט דיטערמענד, דו שרייבסט אז דעם עתיד איז יא דיטערמינד ובממילא איז נישטא קיין בחירה. (ס'איז דא א דריטע אפציע, אז ס'איז רענדאם, אבער נישט וויכטיג יעצט)

זאגן אז ס'איז ביידע, אן מסביר זיין איז סתם א ווערטער סאלאט, כנלענ'ד.

וואס מיינט טבע, און ווי צייגט ער זאכן וואס זענען נישט לויט'ן טבע?
לאמיר פראבירן מסביר זיין דעם ענין, בעזרת ה'.
דער אייבירשטער ית''ש האט דיר געגעבן א אויסוואל, הטוב והרע וכו', און ער זאגט ובחרת בחיים.

אגב די גאנצע בחירה איז זייער א פיצעלע, ווי ס'שטייט געשריבן, פתחו לי פתח כחודו של מחט, א נאדל-שטאך, א קליינע בייג פון דעם מענטשעלע איז די עפענונג פון זיין בחירה. ואני אפתח לכם, איך וועל משלים זיין אלעס שפעטער אויף דיין אויסוואל.

סיי וועלכע סתירה איז נישט אויסגעשלאסן פון די יכולת פונעם באשעפער, און אויב ער האט געקענט מאכן ביים הר סיני עטליכע אזעלכע אומגעווענליכע פאקטן, ווי מ'זאל זען די קולות און דיבורים, די לוחות זאל קענען געלייענט ווערן פון אלע זייטן - כאילו ס'איז רינדעכיג, און אז מ'זאל עס נישט זען פארקערט ביי קיין איין ווינקל, און אז די מם און סמך זאלן הענגן אינמיטן.

דארפסט נאך ניסים וואס ער קען?
אינעם ווארט 'ומפליא לעשות' איז נכלל אלעס. ער מאכט וואונדער וואס קוקט אויס ווי א איינפאכע נאטור, ווען ס'נישט!

ער קען מאכן אז די פאקט זאל ווערן א צווייטע פאקט, ווייל 'ער' האט געמאכט די פאקט, וואס אלע סייענטיסטן בויען אויף זיין באשאפענע פאקט. און ער קען מאכן זאכן וואס דער גרעסטער צויבער קונצלער קען נישט.

מיסטער גרונעם פארשער האט געגעבן א נאמען פאר סקווער באקסעדיג, און פאר רינדעכיג - סירקל. קומט דער באשעפער פון מיסטער גרונם, דער באשעפער פון זיין שכל וואס האט אים געמאכט דעסיידען אז אזוי זאל ער עס רופען, און ער לייגט אריין אין אלעס א טויש; סירקל מיינט באקסעדיג און באקסעדיג מיינט סירקל.

אויב אזוי וואס איז גרונם'ס בחירה?
דער באשעפער האט באשאפן א נס, אז כאטש ער טוט אלעס, האט ער באזונדער באשאפן אזא אינטערעסאנטע פאקט וואס איז קעגן די פארשטענליכע געווענליכע פאקטן, אז דו האסט יא א בחירה, כאטש ער מאכט דיך די בחירה אויך.

וואס קען איך טון?
דו טו דיינס, און גאט ווייסט גוט וואס דו קלערסט און וואס דו ביסט יא שולדיג און וואס נישט. ווען דו וועסט לעבן בלויז מיט א נשמה אן א גוף, וועסטו זען די אונטערשייד צווישן אוועקנעמען די בחירה און האבן די בחירה אינעם געטליכען זינען.

[מיר האט גענומען אסאך יגיעה און פרייוויליגע עקשנות, און פראגעס פון דערהויבענע יודען, נאכאמאל און נאכאמאל, צו פארשטיין דעם טיפער כאפ, דעם באגריף. און טאמער טרעפסטו איינער וואס קען דיר נישט ענטפערן א צופרידנשטעלנדע ענטפער, איז יענער נישט דער וואס ווייסט אליינס די אמת גענוג קלאר. ]
 
מיסטער גרונעם פארשער האט געגעבן א נאמען פאר סקווער באקסעדיג, און פאר רינדעכיג - סירקל. קומט דער באשעפער פון מיסטער גרונם, דער באשעפער פון זיין שכל וואס האט אים געמאכט דעסיידען אז אזוי זאל ער עס רופען, און ער לייגט אריין אין אלעס א טויש; סירקל מיינט באקסעדיג און באקסעדיג מיינט סירקל.
האסט מעגליך נישט פארשטאנען די פראגע. קען גאט מאכן עפעס וואס איז רינדעכיג אין די סענס וואס מיר רופן רונדעכיג און באקסעדיג אין די סענס וואס מיר פון באקסעדיג אין די זעלבע צייט? קען גאט מאכן אז עפעס זאל זיין יא און ניין אין די זעלבע צייט?
 
האסט מעגליך נישט פארשטאנען די פראגע. קען גאט מאכן עפעס וואס איז רינדעכיג אין די סענס וואס מיר רופן רונדעכיג און באקסעדיג אין די סענס וואס מיר פון באקסעדיג אין די זעלבע צייט? קען גאט מאכן אז עפעס זאל זיין יא און ניין אין די זעלבע צייט?
יא
 
מיסטער גרונעם פארשער האט געגעבן א נאמען פאר סקווער באקסעדיג, און פאר רינדעכיג - סירקל. קומט דער באשעפער פון מיסטער גרונם, דער באשעפער פון זיין שכל וואס האט אים געמאכט דעסיידען אז אזוי זאל ער עס רופען, און ער לייגט אריין אין אלעס א טויש; סירקל מיינט באקסעדיג און באקסעדיג מיינט סירקל
סא די זאגסט אז גאט האט א רויטע Edit קנעפל אויף די טייטש פון רינדעכיג און באקסיג, און ער קען מאכן אז מהיום והלאה זאל באקסיג מיינען רינדעכיג און רינדעכיג באקסעדיג, מסכים.
אבער ער קען נישט מאכן אז רונדעכיג זאל זיין (נישט טייטשן) באקסיג. די זעלבע מיט בחירה ער קען זאגן אז ידיעה האט א נייע טייטש וואס רופט זיך בחירה, אבער קען נישט מאכן בחירה מיט ידיעה אויף איינמאל, פונקט ווי ער קען נישט מאכן ״י&@$/;bsjג*]נגך״ ווייל עס איז נישטא אזא זאך.
 
ער קען יא
און אז דו קענסט נישט באגרייפן וויאזוי, מיינט נישט אז ס'נישטא!
ס'נישטא עפעס וואס ער קען נישט
די גאנצע זאך פון נישט קענען עפעס, איז ווייל דער באשעפער האט עס אריינגעלייגט אין א צימצום - א קאנסענטראציע, וואס הייסט טבע. אבער העכער פונעם וועלט, איז נישטא דער אפהאלט פון פלאץ, צייט, גארנישט איז דא, בלויז די געטליכקייט אן קיין שום גרעניץ

יו בי סעפרייזט וואס דער באשעפער קען אלץ!
מ'זאגט דאך יעצט פסח אין די יוצרות, אז דער אייבירשטער האט ארויסגענומען ''גוי מקרב גוי'' - א פאלק יודען פון צווישן א פאלק עגיפטן, דאס איז א קונסט.
אריינצוגיין אריין אין א פרעמדע פאלקס לאנד, און ארויסנעמען זעקס הונדערט טויזענט לייט, ווי מיט א מאך פונעם האנט. ימינך השם נאדרו בכח
 
לעצט רעדאגירט:
ס'מעגליך דא א וועלט גלייך נעבן די כדור הארץ וואס איז געמאכט פון פינקע קאטטאן קענדי און ס'וואקסן דארט אזעלכע זאלץ מעסטלעך געמאכט פון קלעי, אין יענע וועלט איז 1+1 איקוועלס 4 וכו', מ'קען עס נישט זעהן, טאפן אדער פילן ווייל די זעלבע גאט וואס האט געמאכט די זאלסט קענען זעהן האט געמאכט די זאלסט יענץ נישט קענען זעהן. די זעלבע גאט וואס האט געמאכט 1+1=2 האט געמאכט 4=1+1, די איינציגסטע פראגע בלייבט, פארוואס זאל איך גלייבן אז ס'דא אזא וועלט? אויסער די פראבלעם אז 1+1 מיינט 2 ביי דעפענישן.

די די איינציגסטע טול וואס איך האב איז מיין מוח און כ'פארשטיי אז ס'קען זיין באגרעניצט, פארוואס אבער זאל איך אקצעפטירן דיינע הנחות? פארוואס אקצעפטירסטו נישט מיין קאטטאן קענדי וועלט, די קומסט אויך מיט לאגיק? דארפסטו סטיקן מיט דיין לאגיק א גאנצע וועג.

איינמאל ביזט ביי א פלאץ ווי רעאליטעט מיינט גארנישט, איין פאקט קען ווערן א צווייטע פאקט (וואס אימער דאס מיינט) וכו', קען זיין אז די ביסט אינגאנצן ראנג, און די אמת ליגט ביי סייענטאלעדזשי. קענסט דאך מער נישט נוצן לאגיק פאר גארנישט. אפשר זענען אלע הסברים וואס האסט געהערט פון גוטע אידן א מיטל פון די חיצונים דיך צו אוועקשלעפן פון דעם אולטימוט אמת.


אן אנדערע וועג וואלט איך געזאגט, אויב בחירה איז א סקווער'ן סירקל דעמאלס עקזעסטירט עס נישט, ווייל א סקווער סירקל עקזעסטירט נישט. אויב סקווער סירקל עקזעסטירט יא, לעבן אונז אין א צווייטע מעטאפיזישע רעלם, אן קיין קאממאן גראונד צווישן אונז.

כ'נאב פריער געוואלט זאלסט דעפינירן וואס די מיינסט מיט 'בחירה', אפשר איז עס נישט אזא שטארקע סתירה לויט דיין דעפעניציע. (למשל, כ'האב שוין געזעהן א דעפיניציע אז בחירה מיינט דעם סוביעקטיווע געפיל וואס אונז האבן, אז אונז פילן ווי אונז קענען אויסוועלן וואס צו טוהן). למעשה ביסטו אראפ דעם עוועניו וואס זאגט אז א סקווערע סורקל קען עקזעסטירן, סאו ס'עכט מער נישט רעלעוואנט.
און פראגעס פון דערהויבענע יודען
אז די האסט נישט קיין פראבלעם צו געבן נעמען, בין איך זייער נייגעריג. אישי איז אויך גוט.
 
ער קען יא
און אז דו קענסט נישט באגרייפן וויאזוי, מיינט נישט אז ס'נישטא!
ס'נישטא עפעס וואס ער קען נישט
קען דער באשעפער באשאפן א שטיין וואס זאל זיין אזוי שווער אז אפילו ער אליינס זאל עס נישט קענען אויף הייבן?
 
האסט מעגליך נישט פארשטאנען די פראגע. קען גאט מאכן עפעס וואס איז רינדעכיג אין די סענס וואס מיר רופן רונדעכיג און באקסעדיג אין די סענס וואס מיר פון באקסעדיג אין די זעלבע צייט? קען גאט מאכן אז עפעס זאל זיין יא און ניין אין די זעלבע צייט?

סיי וועלכע סתירה איז נישט אויסגעשלאסן פון די יכולת פונעם באשעפער, און אויב ער האט געקענט מאכן ביים הר סיני עטליכע אזעלכע אומגעווענליכע פאקטן, ווי מ'זאל זען די קולות און דיבורים, די לוחות זאל קענען געלייענט ווערן פון אלע זייטן - כאילו ס'איז רינדעכיג, און אז מ'זאל עס נישט זען פארקערט ביי קיין איין ווינקל, און אז די מם און סמך זאלן הענגן אינמיטן
 
די לוחות זאל געליינט ווערן פון אלע זייטן איז א פיזישע פראבלעם נישט א לאגישע סתירה. און ווען מ'נעמט אין חשבון אז מ'רעדט פון די סוביעקטיווע עקספיריענס פון די ביישויער איז עס ממש א קליינע פראבלעם פאר א גאט וואס איז א כל יכול.

די מער ריכטיגע תירוץ אויף די 'סקווער סורקל' אדער 'שטיין צו שווער אז גאט זאל אויפהייבן' איז, אז גאט קען זיין א כל יכול, אבער נישט משעובד צו יעדער סאלאט פון ווערטער וואס מענטשן קומען אויף מיט, און נישט ווייל עפעס א קשיא הערט זיך ווי א קאהירענט סענטענס מיינט עס אז ס'מיינט עפעס. דאס איז דאכט זיך א קאנסענסוס ביי טעאלאגן/פילאזאפן.
 
ס'מעגליך דא א וועלט גלייך נעבן די כדור הארץ וואס איז געמאכט פון פינקע קאטטאן קענדי און ס'וואקסן דארט אזעלכע זאלץ מעסטלעך געמאכט פון קלעי, אין יענע וועלט איז 1+1 איקוועלס 4 וכו', מ'קען עס נישט זעהן, טאפן אדער פילן ווייל די זעלבע גאט וואס האט געמאכט די זאלסט קענען זעהן האט געמאכט די זאלסט יענץ נישט קענען זעהן. די זעלבע גאט וואס האט געמאכט 1+1=2 האט געמאכט 4=1+1, די איינציגסטע פראגע בלייבט, פארוואס זאל איך גלייבן אז ס'דא אזא וועלט? אויסער די פראבלעם אז 1+1 מיינט 2 ביי דעפענישן.

די די איינציגסטע טול וואס איך האב איז מיין מוח און כ'פארשטיי אז ס'קען זיין באגרעניצט, פארוואס אבער זאל איך אקצעפטירן דיינע הנחות? פארוואס אקצעפטירסטו נישט מיין קאטטאן קענדי וועלט, די קומסט אויך מיט לאגיק? דארפסטו סטיקן מיט דיין לאגיק א גאנצע וועג.

איינמאל ביזט ביי א פלאץ ווי רעאליטעט מיינט גארנישט, איין פאקט קען ווערן א צווייטע פאקט (וואס אימער דאס מיינט) וכו', קען זיין אז די ביסט אינגאנצן ראנג, און די אמת ליגט ביי סייענטאלעדזשי. קענסט דאך מער נישט נוצן לאגיק פאר גארנישט. אפשר זענען אלע הסברים וואס האסט געהערט פון גוטע אידן א מיטל פון די חיצונים דיך צו אוועקשלעפן פון דעם אולטימוט אמת.


אן אנדערע וועג וואלט איך געזאגט, אויב בחירה איז א סקווער'ן סירקל דעמאלס עקזעסטירט עס נישט, ווייל א סקווער סירקל עקזעסטירט נישט. אויב סקווער סירקל עקזעסטירט יא, לעבן אונז אין א צווייטע מעטאפיזישע רעלם, אן קיין קאממאן גראונד צווישן אונז.

כ'נאב פריער געוואלט זאלסט דעפינירן וואס די מיינסט מיט 'בחירה', אפשר איז עס נישט אזא שטארקע סתירה לויט דיין דעפעניציע. (למשל, כ'האב שוין געזעהן א דעפיניציע אז בחירה מיינט דעם סוביעקטיווע געפיל וואס אונז האבן, אז אונז פילן ווי אונז קענען אויסוועלן וואס צו טוהן). למעשה ביסטו אראפ דעם עוועניו וואס זאגט אז א סקווערע סורקל קען עקזעסטירן, סאו ס'עכט מער נישט רעלעוואנט.

אז די האסט נישט קיין פראבלעם צו געבן נעמען, בין איך זייער נייגעריג. אישי איז אויך גוט.
דאס וואס דו זאגסט אז ס'בלייבט איבער בלויז צו גלייבן וואס איך שטעל פאר, איז אמת, אבער! ס'איז דא א אונטערשייד צווישן גלייבן סתם, און גלייבן נאכן אדורכ'אקערן דעם גאנצן טעמע, און דאן איינזען אז אויסער גלייבן איז נישטא קיין וועג צו לעבן מיט'ן אמת.

דאס הייסט; דו לאזט דיך ארויס אויף א זוך אקציע - אויב דו האסט נישט מורא פון חקירה - און כ'זאג דיר שוין די לעצטע פרק... אז דו וועסט אנקומען צום תכלית הידיעה שלא נדע. די ענדע-ציל פון וויסנשאפט איז, אז מיר ווייסן ווייט נישט. כמעט גארנישט.
אדרבה, הייב אן אויסאקערן, אויפצואווייזן אז דער באשעפער איז דער איינציגער, און איינציג מיט אלעס.
מיט כח, יכולת, און אלעס מיינט, וואס דיין מוח קען נישט עקסעפטן פון גרויס טיפקייט בלי סוף.

ווי ווייט איז די אויסער רוימען? וואס איז אויסער די אויסער רוימען? דו וועסט משוגע ווערן אויב דו וועסט וועלן דערגיין א תירוץ!

און מיט דעם וועל איך מגיב זיין אויף וואס דו האסט געצווייפעלט, אז ס'מאכט נישט קיין סענס אז א פארקערטע זאך זאל נישט זיין פארקערט אינעם זעלבן מצב אינעם זעלבן צייט און אינעם זעלבן פאקט.
די וועלט - עולם הזה - איז א באבעל וואס שוועבט אינסייד פון א 'אין סוף' וואס איז בכלל נישטא קיין אנהייב און סוף, בלויז 'מחשבה'.

ס'דא חומר און צורה, און ס'דא דקות'דיגער פון דעם, וואס איז מחשבה. א וועלט פון מחשבה איז די עיקר, און אזויווי דו קענסט נישט דעפענירן א נשמה, וויאזוי א טויטער קען קומען גיין הערן און זען - אויף א נשמה שטייגער, קענסטו אוודאי נישט פארשטיין ווער ס'האט דאס אלעס געמאכט.

צוליב גילוי קען איך נישט געבן נעמען פון די חשובע לייט, [וואס קענען קבלה און חקירה ווי דו שאקעלסט עפעס ארויס פון ארבל!]
אבער אויב דו קענסט דערגיין ווער איך בין, און דו קענסט מיך שוין, דאן וועל איך דיר הארצן גערן זאגן אלעס אן קיין אפהאלט.
 
די לוחות זאל געליינט ווערן פון אלע זייטן איז א פיזישע פראבלעם נישט א לאגישע סתירה. און ווען מ'נעמט אין חשבון אז מ'רעדט פון די סוביעקטיווע עקספיריענס פון די ביישויער איז עס ממש א קליינע פראבלעם פאר א גאט וואס איז א כל יכול.

די מער ריכטיגע תירוץ אויף די 'סקווער סורקל' אדער 'שטיין צו שווער אז גאט זאל אויפהייבן' איז, אז גאט קען זיין א כל יכול, אבער נישט משעובד צו יעדער סאלאט פון ווערטער וואס מענטשן קומען אויף מיט, און נישט ווייל עפעס א קשיא הערט זיך ווי א קאהירענט סענטענס מיינט עס אז ס'מיינט עפעס. דאס איז דאכט זיך א קאנסענסוס ביי טעאלאגן/פילאזאפן.
במחילת כבודך, דעם כלומר'שטן ריכטיגער תירוץ, איז אראפגעלייגט מיינע ווערטער אבער פלאך פון פלאכלאנד... ווייל וואס איך שרייב איז נאך טיפער, וואס קוקט אויס אז דו כאפסט נישט די עמקות.
נאכאמאל, נישט אז ער איז נישט משועבד, און נישט אז ער פארשטייט בעסער, נאר ער איז בכלל נישט אין קיין פארשטענדליכע קאטעגאריע!
גאט איז עפעס וואס מ'קען נישט באגרייפן עט אלל.
מיר קענען נאר באגרייפן כדי לשבר את האוזן - בדרך משל - דורך זיינע ווערק. אבער וואס ער איז און וויאזוי ער איז, איז נישטא קיין צווייטער צו דערגיין.
און דאס איינצוזען אויפ'ן שווערע וועג, לאזן זיך חוקרים אריין אין אלע וועגן פון טראכטן, און אויב איז דער חוקר א איש האמת, איז ער מודה אז לית מחשבה תפיסא בי' כלל - אז ס'נישטא קיין השגה אין גאט ב''ה וברוך שמו.
די אלע סייענטיסטן 'פאסט נישט' מודה צוזיין, אז זיי ווייסן קנאפ וואס טוט זיך מיט זייערע אייגענע עבר ועתיד, און אז זיי געבן זיך ארויס אלץ מבינים, גלייבסטו זיי? אויב שוין גלייבן, קענסטו שוין גלייבן דעם ריכטיגע ווערסיע.
וויפיל מענטשן זענען עדות אויף די אלע אויפקומענישן פון סייענטיסטן, ווייסט ווער? ער אליינס מיט זיין ווייב - אויב ער האט.
 
כ'בין מסכים מיט די סענטימענט אז אונז ווייסן גאר ווייניג און לכאורה קענען נאר פארשטיין אן אפס קצהו פון די בריאה, און אז גאט איז לית מחשבה תפיסה ביה כלל וכו' די פוינט איז אז די קשיא פון סקווער סורקל איז אזויווי @קהל׳ס נער'ס קשיא, פון 'קען גאט מאכן '(+--_##+)((+6-? ', אונז נוצן ווערטער צו ארויסברענגן קאנצעפטן, אויב די ווערטער רעפרעזנטירן א סתירה האבן אונז גארנישט געזאגט.

לגבי סייענס איז אזוי:
נישט נאר וואס ס'פאסט פאר סייענטיסטן צו מודה זיין אז זיי ווייסן נישט, נאר די גאנצע הנחה וואס סייענס איז געבויט אויף איז אויף די הנחה אז מ'ווייסט גארנישט און נאר מיט עקספערעמענטירן און פראבירן צו פאלציפירן קען מען קומען נענטער צום אמת. ביז סייענס האט יעדער געקענט זאגן וואס ער האט געוואלט און קיינער האט גארנישט געדארפט פראוון. געוויסע אויפקומענישן ביסטו אבער אויך עדות, עלעקטריק? דעם דיווייס וואס די האלסט אין האנט? אזעלכע סייענס מעג מען דאך זיכער גלייבן.

דער סארט סייענס וואס איינער קומט אויף מיט אן אויפקומעניש און נאר זיין ווייב (אויב ער האט) איז עדות - הייסט, פסעוודאסייענס, און אין גלייב טאקע נישט אין דעם.
 
לעצט רעדאגירט:
Back
Top